Ыlлимыс къабсырна ыlмыр

12 Март 2018
Author :  

Аlхырейни сенбышее йихъбышин едар хаlбба гьихъа абкlын. Гьаlшде манбышди аlрайл'  доюкан дохтурар, маъаlллимар,  ишкарар ва менни санаъаlтбышил' ишлемишоохьенбы гьеххалика растына хъавайли. Манбышди сыранее ыlлимылхъа гьаваснанбыб вобынбы. Къийнийна йизда гафчий педагогиейни  ыlлимбышда кандидат, Дагъыстанни девлет педагъожи университетни филолгиейни факультетна маъаlллима Къоджаева Шекер Ыlсайна йиш ворна.

- Шекер Ыlсаевна, дарс гьувойни маъаlллимыке интервью алетlуй сибыкна иш дешобна. Зы институтее хъаlдаххъанкъаl, хьолле сенна шу зас дарс гьуво. Манке суалбы шуний гьеле. Иджаза гьеле, гьаlшде суалбы зы валхъа гьелес.
- Зы йигъни суалбышис джаваббы хъелес гьаlзирра ворна.
- Ылимыка маlшгъулхьай сибыкна иш дешобна. Едаршис мана иш сыкlылбаб дагъамба воохье, няъас увгьое манче хаlбба вахт алябатlа.
- Ман дурустын ихтилет водун. Ыlлимыка маlшгъулийхьай, манчиква ыlмыр айбтlылий гьаlкlебаб дагъамна иш вобна. Мани дагъамийвал'бышихъа зы вардишра ворна. Ыlлмын дараджа алятlассе гьихъа зы хаlдда сенбына маъаlллимын санаъаlтау. Аlхырейна йизда иш джига Дагъыстанын педагъожи университетын филологиейн факультет ыхьа. Мааъар зы урусни мизел'ни методикайни кафедрее ишлемишийхьа. Къийнар мани кафедре ворна. Йизда ыlлмена иш йишди цlаlхни мизеквайий урусни мизеква багълыба вобна. Мана иш урусни мизелни сеснанчини системайн къайдабы йихъбышди дагъайдни сыныфбышди мактаббышее ишилхъа адчыйка багълыба. Мана гееб дагъамна обкlунна иш вобна.
- Къийна йихъбышихъаб хаlбба цlаlхни мизеква багълыда ыlлими ишбы мудафия гьауйн ааlлимар вобунбы. Сабаранбышди ыlлмы ишбышика зы танышра ворна. Манбышди аlрайл' доюл'нимее иш гьавъуйнбыб вобонбы. Йизди ихтелетиле гъу разийране?
- Ыlлымыква маlшъулехьени инсаныхъад манчилхъан, цlедда, хаlдын гьавас ыккан. Гойне хьиннед, мана гьаммаше манчиле ооъар ишлемишхьес ыккан. Масалан, ед'ни мизен къурулуш, манчина кок, саныхьыйний къийнийн йигъ тутушмишауй, йизда гьинчиле хаlдда сенбына гьихъана мураадний. Шокlле ацlан, гьихъа шахъад маlгьдын имканбы ыхьа деш. Няъас увгьое, манке шахъад одкlуний ыхьа деш. Дагъыстанни миллетбышди аlрайл' цlаlхни мизен кириллицайнини графикайка одкlуний аlрайлхъа хъадыйн хаlдда сенбы дешинбы. Мани карее хаlбна заlгьмат йишди доюкани ааlлимее Гьарун Ибрагьимовее гьавъу. Гыргыба ши манкъун телебабы вобунбы. Манкъве шас магьаlбна имкан гьувойхъа гора, миннатдарийвалла агъмишааъа. Къийна зы йихъсумни мизека багълыда медын ишбыд гьаъа водунбы. Манчис къассырыйн макьаалабы, джурабаджура рефератбы ойкlан. Юсуф, заке къийна авхуйнбышин джуваб хъелес ахаlс деш. Зы йизда хааlрна ворна. Зы мысаджар доюнимее иш гьавъу деш. Зы гьаммаше чалышмишийхьана гьаlкlени ишика до къазанмишаъас.
- Къийна хаlдда джурабаджура гьаlкьын-наlгьаlкьын ихтилетбы закlле къийхьи. Сабаранбыше эйгьи вод, сабара сенбышиле йихъбышда миз аlрейнче дешда хьинне ааlсда. Йихсумыхъад геледжагъ водунне?
- Маlгьдын ихтилет садджу геледжагъ къидеджени инсанарше гьаъа. Закlлед маlгьдын гьаlкь дешин ихтилетбы къийхьенбы. Манчис кlооралейнче фыкыр гьооли деш. Миз темизда аlрейнче ал'гьааlссе гьихъа халкь аlрайле ааlс ыккан. Халкь ешемишехьи летти, мизыб вухьесда. Гьелбетде, мизека багълыданан къийнийни йигъыл' хаlдда дагъамийваллабы водунбы. Манбы закlлед ацlа водунбы. Масалан, йихъбышди хаlдданани мактаббышее ед'ни мизелин дарсыбы алгъааl деш. Сабара мактаббышее манчис гьувойн саъаlтбы директорарше менни предметбышис гьели. Манчика манбыше едни мизена гьуlрмат даахъа хъааъа. Къийна, нооца гъу агъмишаъуйн ед'ни, мизека маlшгъулоохьен ааlлимар саджигейхъа сабы, яранмишувхьана дагъамна вазият югни суралхъа бадалааъас вуккан. Ши манчис фыкыр гьидёоленкъаl, мактаббышед ыккананбы гьаъанбы. Гыргыни мактаббышее дешобна магьаlбна вазият. Ед'ни мизен дарсыбы къулайка алгъагьен мактаббыд йихъбышди хиваршее водунбы.
- Шекер Ыlсаевна, гъу йигъни ишиква багълыда республикайни менни районбышейир ейхьена. Мааъаб вазият йишда хьинненае?
- Деъэш. Манбыше едни мизес' хаlбна гьуlрмат гивийхьи. Гьаlкlебаб чалышмишоохьенбы манчина дараджа ахтыба гьувааджес. Шокlле ацlан, ши гьар сен Дагъыстанни маъаlллимаршина дараджа агъалла хъааъани институте шигыртаршини аlрайл' ед'ни мизел' хъаlдаххъаlнбышин конкурс алгъайгьи. Цlаlхни мизеке мааъад иштырак гьаъасва гьар сен кьоlйре-хьебийре шигыртар абайли. Манбыб ши ялвармишувхьайле хъийгъа, вуккан-девкан йаlххъыляаъа. Мани карее мактаббышди директорарше ацlа-ацlа саймазыйвалла къоокка. Дагъыстанни менни миллетбыше магьаlбна саймазыйвалла мысаджаб гьааъа деш. Манбыше конкурсе иштырак гьаъасдимее санкъуни джигеехъа кьоlйре шигырт оlтираъа.
- Дора йишда гаф сыкlылба менни суралхъа савкlалааъас. Гьийгъанче едаршин аlзизин байрам 8 март хъооl водун. Йишин едар хаlдда дагъамын йигъ-еш къаджейн инсанар вобунбы. Манбышди санихьыйнийий къийнийни йигъни гьаlкlее гьиджо эгьес ахаlе?
- Гьаlкедад, йишди едаршин санихьыйн йигъ сибыкын ыхьа деш. Манбы гьаммаше ишил' вухьа. Манчика саджигее манбышихъад хъаlдхъаlсын имканбы дешдий. Зас йикlел' водун, оlгийл’ ичерше мактаб таамауйка, хъаlдхъый явашаъанний. Хаабынбыше манбышис геледжагъыл' хъаlдхъый давамаъас иджаза гьели дешдий. Манчихъа ил'дяакы, хъаlдхъыйс гьаваснанбы, шавукеджаб явашааъас ваахаl дешдий. Манбы джони мураадылхъа гьивийхьаранбыний. Гьаlшде замаана мебна хъабы. Ичершихъабыб гадебышиква саджигее институтбышее, университетбышее хъаlдхъасын имканбы водунбы.
- Шохъад мани сардан дагъамийваллабы ыхьайнбыне?
- Зас йикlел' дешин. Йизда дек' хаlдда сенбына мактабее маъаlллимна ишлемишхьа. Манчиле хъийгъа хил’дже сенбына директорийвалла гьавъу. Манкъве гьаммашше югда хъаlдаххъаlни ушахаршини къайгъвее ахвана инсан ыхьа. Манкъве югда хъаlдаххъани ушахаршиле шадний эйхьена. Мана йизди хъаlдхъыlйлер гьаммаше разийра ыхьа. Институтейхъа иккейчlес хаlдын кумаг гьуво. Мани карее захъаб мысаджаб дагъамийвалла вухьа деш.
- Гъу нимее зарране едике йихьайни Мишлешни хивее ейхьи?
- Мишлешни хив йизда ватан вобна. Ши абкlынейиб, мани хивее йишин хав аху водун. Гойне хьинне йизын аlзизин исанар мани хивни горханее бастураъву вобунбы. Сенее са-кьоlни элес мааъар ейхьена. Гогьар гьамабазаршика горушмишийхьа, гьабтlыйнбышди нюкьнел' йихьа хъаейлена.
- Йихъбышин едар табрик гьааъасда шохъаб имкан вобна.
- Зы йишди халкьни едаршис гьаммаше ахтына кьиймат гьуво. Манбыше гьаммаше деккина, ед'на, адамийна, абаттейна, абайна дараджа ахтыба гьуваджес чалышмишоохьи. Манчихъа гора, засыр йизди духайс йишди элена ичий гьейъэс йиккан. Мана йизда мураад вобна. Йишин аlзизин едар шу йикlейнче 8 мартни байрамыква табрик гьааъанбы.
- Шекер Ыlсаевна, гаф гьааъас вахт тlабалавъуйхъа гора, сагъра йихьена. 8 март баракайда ихьен! Вас угъурбы, джанана сагъвалла аlрзааъа.

Яндекс.Метрика
We use cookies to improve our website. Cookies used for the essential operation of this site have already been set. For more information visit our Cookie policy. I accept cookies from this site. Agree