Февральни 12-чил цIаIхбышди машгьур ватанэгьлийн, хаIдда сенбына Рутулни районе, Дагъыстан Республике джаурабаджурайни ахтыйни къуллухбышил’ ишлемишхьайни Къоджаев Рамазан Къоджейни духайн 90 сенний быкырхьес.
Гьар миллетни таарыхе замаанайс сикIыйн кьаIгьраманар воохьенбы. Манбыше халкьни меега къаджейни ишбышда гаф ненкеджаб кIеливханна деш. ГьаIмагьарни инсанаршина сайир джаIмаъатна ва гьоIкуматна къуллухчий Рамазан маIъаллим ыхьа.
Манкъус хылийна ыIмыр гьааъасда кьисмат вухьа деш. Амма халкьыниме, республикайниме гьаийни ишбышиква Р. Къоджаеве хылийвалис цIыцIоохьена, цIобана ачухна гов гьабсыр. Манкъуна ыIмырна маIънаа джаIмаъатыс, миллетис, республикайс, оIлкайс къуллух гьавъуй вухьа.
Къоджеевана насыл гьар вахтал’ халкьни арайл’ ахтыйни дараджейквани насылбышди сыранэй вухьа. Рамазан маIъаллиме джуни гьунарбышиква, дирибашийваликва, йаIгь-ламусыка насылана дарадже гьалеб ахты хъавъу.
Р. Къ. Къоджаев 1936 сен Дагъыстанни Мишлешни хивее хаIбба ушахарнани хизанее едике ыхьа. 1953 сен манкъве йыIкьнекин мактаб быкырау, Мишлеше маIъаллимна ишлемишехьи гиргъыл. КьоIдле сенна мааъаб заIгьматавъуйле хъийгъа, таIгьсилна савийе артмишавъуйниме мана Дагъыстанни девлет университетни таарых-филологиейни факультетейхъа иккечIу. Ман ааIли мактаб угъадука таамау,Р. Къоджаеве едике ыхьайни хивеени мактабе маъаIллимийвалла, гойнер директорийвалла гьавъу.
Рамазан маIъаллимын баджарыгъ, ишилхъан гьавас къаджы, 1968 сен мана Рутул районни ИсполкIомни садрыйна маIъвын сечмишау; 1974 сен райкIом Партиейна кьоIръэсда каатиб ыхьа, 1979 сен районни ИсполкIомна садры сечмишхьа.
Рамазан Къоджаевич Къоджаев къайидсад сенна Рутулни районе ахтыйни къуллухбышил’ ишлемишхьа. Мани вахтал’ манкъуни кумагука районын экономика, маданият, хъаIдхъий гьаракатеехъа хъады. Республикайл’ районна гьуIрмат ахты хъувхьа. Мани сенбышил Рамазан маIъаллим ШаIъбан Мамедовука — Дагъыстанни хивни тасарруфатни министрука, Мамед Наврузовука — республикайни ОбкIомни инструкторука, джигайни промышленностни министрни цIеррыйни маIъвынука, Мамед ГьуIсейновука — Калмыкиейлни ЧIарада МЖС-ни хаIрункъука, Эфендий АIгьмадовука — Рутул районни ИсполкIомни садрыйква ва хаIбба менни йишди миллетни доюкани инсанаршиква хыл-хылес гьуво ишлемишхьа.
Аазырий ючIуIд ваIще молцIале ючIудъэсди сениле кьоIдъаазырни сенилхъа меегана Рамазан маIъаллимна ыIмыр Дагъыстан Республикайни Правительствайка багълыба вухьа. Мана махъа манчини хаIрункъуни АIбдуразакь Мирзабековни теклифука хъары. Сифтара Р. Къоджаев республикайни Совет Министраршини ишбышихъа иляакани Управлениее заIгьматавъу. Гойне мааъар джурабаджурайни ахтыйни къуллухбышил’ ишлемишхьа.
1994 сен Рамазан Къоджаев республикайни Паччагьийвал’ни Советна цIаIхни миллетикена уIзву сечмишхьа. Манкъве алятIуйни йыIкьни юкын манкъухъаб халкьни арайл’ еттыгъна гьуIрмат вухьай субутавъу. Рамазан маIъаллимейид миллетин гьагуйн ыIгьтибар джурабаджурайни хайирыквани ишбышиква тасдыкьау. Манкъве хылехъа алябтIуна иш сурак’ гьавайсарна дешдий ва джуке дааIхасда ишиб ненкеджаб гарданахъа алябатIана дешдий. Республикайни Паччагьийвал’ни Советна уIзву хьинне, манкъве йаIгь-ламусыка къуллухавъу, джаIмаъатбышис даягъна ыхьа.
Рамазан маIъаллимыс ыIмырни аIхреени хьони сенее республикайни джаIмаъат-сиясатни, цIаIхни миллетни «Нур» кIазете ишлемишхьес кьисматхьа. Манкъве кIазетис хаIбвалла гьааъани вахтал’ манчин гьаваскарар кьоIникъатна хаIбхъувхьа. Манчиле гъайре йишин кIазет менни кIазетбышиква са бойил’ хъыхьа.
Манкъуни ыIмрее хаIдда йикIел’ ахвасын гьаIдисабы ыхьа. Мааъаб лайикьна джига Россиейни Президентукани горушын авхъаахъа. 2004 сенни мартни 6-чил Владимир Путин Сочией илъечIени Кавказни ва Гунайл’ни Россиейл’ни халкьбышди ДжаIмаъат форуме Дагъыстанэйнчени делегациейква хъызаххы. Делегациейс республикайни Паччагьийвал’ни Советни Садрэй МаIгьаммадаIлий МаIгьаммадове хаIбвалла гьавъу. Манчини таркибе Рамазан Къоджейна дихыр ыхьа. Манкъве оIлкайни башчийкIле цIаIхни миллетын джулхъа хаIдын саламбы къаховува увгьо. В. Путинейид джуни сурале йишди халкьылхъа миннатдарийвалла агъмишааъан ва югни дилегбышикван джуваббы гьихьарауй хагьиш гьау.
Р.Къоджаев гьаIкIерар къуллухыс аваакIуна инсаний. Манкъуна ишчершиквана гаф, йишди меега гьарджура шарааитбы яратмишаъас чалышмышхьай ненкеджад кIелиханаъас деш. Манкъве гьаммаше къеджен ишбы темиз’ни фыкырыква къеджи ыхьа ва нишикеджад джун хайир гозетяъан дешдий. Манкъуниме инсаныс, халкьыс, хайир гьувой гыргынчиле гьихъа ыхьа.
Гыргыни ишее коллективни хаIрункъуке хаIдданан аIслыда. Агар мана гьааъани пешейна устадхьее, манчиниме джан гёдхьанхьее, вуджее хаIбвалла гьааъани ташкилатни балее ахвана инсанхьее, гьелбетти манкъуна джига гьаммаше сифтийни джаргэй, кьома вухьес. МыцIа Рамазан маIъаллимыр гьаIмагьарни къуллухчершина са ыхьа. Манкъве йишди арайл’ хаIбна гьуIрмат къазаммишавъу.
Рамазан Къоджаевни ишбышис гьоIкуматын ахтына кьиймат гьуво. Мана кьоIни Шараф орденыс, Совет гьоIкуматни кьоIни медалыс, ДР-ни Аали Советни Шараф грамотайс, «ГьоIкуматни ишина лайикьна ишчий» доюс лайикьау.
Гьар инсане гьавъуйни ыIмрен гьаракатбы джуле хъийгъа ахуйни мирасын субутаъа. ШакIле гьаман ацIанки, халкьниме чалышмышивхьайни инсанаршини гьаIкIеена едигар гьаммашийс гьувааджес вуккан.
