Рутулбышди адабиятын кьоIдъэсын гьаIракатыкван нафас ХХ асырни аIхрее, ХХI асырни къома гьели гидгъыл. Тезе алифба къурмишавъуйле хъийгъа, рутылбышис 1990 сен оокIанна миз яратмишавъу.
Эле рутулбышди адабиятын инкишаф ыхьай манчиква алаакьада водун. АIрайлхъа едини мизел’ асарбы ойкIанан шааирар, язычера, тарджумачер хъабы. Эгьес эйхьи, къийна рутулбышди адабиятын чисда йаIхъ дюнйейни адабиятеехъа ачмишааъа вобна. Гьел’бедти, манбы джувабни устадаршин гьунарбы водунбы. Манбышда сайир Саид Сулейманов (Къинады Саид) ворна. Йишди кIазет хъаIдаххъанбышикIле мана гьам журналист хьинне, гьам шааир хьинне аIца ворна. ХаIдда сенбына мана «НУР» кIазетна Рутул районеена мухбирна ишлемишхьа. Манкъвее джун шечIбы гьам рутулбышди мизел’, гьамыд урусни мизяаршил’ ойкIан.
2003-ъэсди сенни июльни вуза МаIгьачкъале «Полиграфист» чапхане С. Сулеймановын цIеддыйн китаб «МыIхаIд дере — Дагъыстан» хъигъечIу.
2008 сен Къинады Саид шааир хьинне ааIлим С.М. Магьмудовайни китабеехъа «Рутульская литература» гирхьу.
2018 сен рутулбышди таарыхе цIедда МаIгьачкъале «Кит» чапханее Фазил Дашлайе рутулни мизеле урусни мизелхъа сакIалауйни шечIбышикван шааираршин китаб чапаъы. Мани китабеехъад Къинады Саидын сабара шеIбы гядкIу.
1999 сен Дагъыстанее вухьайни гьаIдисайн Саидни йикIее кIоран хал гьадсыр. Манке Дагъыстанеехъа ярахуква душманар эбчIу ва вурушбы ыхьа. Манчин дагъыстанын миллетбы саджигеехъа саъы ва душманаршис лайикьын джаваб хъуво. Мани гьаIдисайс шааире шечIбы ва хаIбна поэма обкIун. Хъийгъа манбы саджигеехъа саъы китаб «Август 99-го. Эхо памяти» къайиккы. Рутулни мизеле урусни мизелхъа манкъун асарбы Ф. Дашлайе. А. Кузиевае сакIалаъы. Китаб чапыс гьазираъас шинаб заIгьмат гьавъуна. Гойне ман китаб мед чапыке къайиккы, хъаIдхъийни ва медни ташкилатбышеехъа пайлемишаъы.
Къинады Саидын сабара асарбы Россиейни ва Къузайни Кавказни адабиятбышди антологиебышеехъа эчIу.
Сабара сенбына гьихъа манкъуна шечI шааир СтIал Сулейманыс къабсырна дагъыстанни миллетбышди мизяршилхъа саакIалавъу. Хъийгъа манчикван китаб «Сулейман буба…» чапыке къайиккы.
Саиде къайиккыйни китаббышин презентациебы республикайни парке «Россия — моя история», Расул Гьамзатовни дойил’ни миллетни китабхане ва медни майдамбышее илгъечIу. Манкъуни китаббышис адабиятыква ва маданиятыква алаакьани инсанарше югна кьиймат гьуво.
Къинады Саиде тезе асырбышикван чапыс джун китаб гьазираъа водун. Гьел’бедти, манкъуни творчествайлхъа фыкыр Россиейни язычершини Союзыныб гьооли вухьа.
Июльни 2-чил’ Дагъыстан регионни РФ-ни язычершини Союзни ташкилатее С. Сулейманов Россиейни язычершини хизанеехъа алертIу. Россияйни язычершини оюзни уIзвубышин билет Къинады Саидысахъа Дагъыстанени язычершини союзни садре Марина Колюбакина- АIгьмадовае хъуво.
Мани федерал язычершини союзеехъа Саид алертIуй хаIбна иш вобна, манкъулхъан ыIгьтибар гьалед гьехха ихьес. Манчиле гъайре, гьаIшде манкъун китаббы вахтале-вахталхъа кьаIрад, гьоIкуматни харджийбышиква чапаъас.
Ши йишди кьаламни достыс джанана сагъвалла аIрзуламишааъа. Манкъуке югын сюжетбынан китаббы гозетяъа.
