ОIт’мишхьайни уIл’джумни аIхреени йигъбышил’ маIгькамни гёгъуйбыше республикеехъа хаIбна фаляакат абы. АIсас манчин зиян къузайл’ни районбышис ва шагьарбышис гьуво. Чини аIрее хаIдын зараал МаIгьачкъалайс ва чини гьихъийаллани поселокбышис хъетIу. Няъасый маIгьдын хаIдын зиян ыхьа , няъасый вахтал’ инсанаршис аIгьтият къавджесда хабар гьидёву, къийнад манчисын джаваббы дешинбы.
ЦIеддыйке, гьел’бедти табиятни фалякатни гьийб илёзарасын гудж ва имканбы дешинбы. Фаляакат, баляа бирданхьес абайли. Манчике къорамишхьана дешда.
Инсанарше гьаарункъвее са фыкырбы эйгьи, няъасый ман фаляакатбы эхьи.Сабаранбыше эйгьен, мана фаляакат инсанаршилхъа Аллагье азгъунувхьава къухооли. Къийна инсанаршини аIрее гьор, сих, нягьаIкьийвалла, вайсийвалла вобна. Инсанарше гыргыни карале ул’ оIртмишавъуна; хааIрна-кIыл’на хъуваацIа деш; карани оIгее ул’ аацIа деш; барабарыйвалла дешда.
КьоIдъэсынбыше эйгьен, инсанее джус ыкканан гьихъийаллани дюнйейква гьаъанкъаI, табиятыныд лайикьын хъели. Няайий ыккан хайбы аляъа; къубый-къандахбы гьийкIвар; са джигее йаIхъбы, йигъаIр аляъа, шениса джигее гьыIгъакараъанбы. ХаIдданани вахталид гыргын кар касиб-кусибни каллейл’ гьайкьвар.
Хьебыдъэсынбышди увгьойква, ман зиянбы республикайни чIакIни къуллучершике иш хъобкуба вуккейс даIвхийн нетийджабы водунбы. Къийна республике хъодкуйн коммуникациебы дешинбы. КыыIдимына йизбыше, мыкIаал’быше, юхььан гёгъуйбыше, къыIлина пыраалин, цывлихъа мыцбыше инсанар гъаркьааъа. Шарааитбы яратмишаъа деш, аIгьтият къооджи деш.
Шахъаб, цIаIхбышихъаб, месала вобна: «АIмале хъаъабкIынле хъийгъа , кьыIтера гьаъа гивийгъал».
Сабара йигъбына гьихъа вухьайни табиятни фалякатын шакIле гьагуна гьаIкIена республикайна шикыл’.
Къийна сихнарий сихнариле ооъар, гьоралай гьоралайле ооъар гивъур вобунбы.
ЦIедда рушватбы алетIу, няаъад хъаде хайбы, дуканбы, искIалатбы аляъас гьайсаранбы. Гойнед эйгьен, инсанар джо тахсиркара вобунбы. Някьвбышил’, гивийгIанни сувал’, кIаналбышиле ооъад, чухурбышее хайбы аляъанкъаI, шагьарни адын кучебы даркашаъанкъаI, няхъаний гьоIкум ва чин министерствабы, ведомствабы илякка…
Эле хаIдын зиян гьаманчихъа гора инсанаршис ыхьа. Хьян аIлгьаасын кIаналбы дешинбы, канализациебы чини саягъыл’ ишлемишехьи деш. Сабара джигабышее дешинбыджад. Хьинен чисда йаIхъ ненчехьее ачмишааъана.
Агар гьаIмагьдын гёгъуйбы са уIл’джумна ихьее, МаIгьачкъалайна, Каспийскна, Хасавюртна шагьарбы батмишхьесынбы.
Гьамани джад йигъыл’ , мартыни 28-чил’ Дагъыстанни хаIрункъвее Сергей Меликове мани фаляакатын гьувойн зиянын оIги ыIхасын , тадбырбы къаджесын иджлас алгъавгьу.
Мани иджласее гьоIкумни ташкилатбышди чIакIынбыше, МЧС-ни эл’черше, районбышди ва шагьарбышди регьберарше иштыракаъы. Манбыше фаляакатын гьувойни зианбышди гьаIкIеедын ва гьиджо иший вуккеккава маIълумат гьуво.
Манбышди увгьойква, вухьесди фаляакатни гьаIкIеена хабар инсанаршилхъа гьихъа-гьихъа гьивхьаравъу вухьа. СаъаIт 7-чил’ мана фаляакат гибгъыл. Гуджнакван гёгъуйн даяммишдехьен шаххъа МаIгьачкъале, Дербент, Каспийске, Избербаш, Хасаюртни, Ахтани, Кьасумкентни ва медни шагьарбышейий хиваршее ыхьа.
Мани табиятни фаляакатын инсанаршин хайбы гьыIгъакараъы, машинбы къомкIенна хъау,; ишыгъбы, газбы, илёгъан хьянбы дена инсанар гьабсыр, йаIхъ-кьытI’, йыIгъар веранау.
С.Меликове иджласеехъа сабыйнбышис, зиян ыхьайни инсанаршис кумаг гьелесын амырбы гьуво. Манчиле гъайре, манкъвее увгьойн, токIаква, газбышиква, хьинеква багълыданан ташкилабы маIгькамаъас.
Дагъыстанни Правительствайна хааIрна АIбулмуслим АIбдулмуслимов Хасаюртни районеехъа гьаркIын вазият джигайл’ ваацIавхьес. Манкъвее районни ва хиваршини администрациебышди чIакIынбышис нягьаIбий фалякатыке къорамишивхьес мислягьаIтбы гьуво. Манкъуни увгьойква, джони баляаква инсанар текба гьавассарас деш. Зиян ыхьайни хизанбышис, хиваршис Республикайни хазнеенче пыл къайиккасын.
Ши доIъа гьааъас вуккан, ши мани фаляакатыке гьуваджедженбыва. Сана-санкъуни зияныле шадувхьес вуккан деш, рышханыд гьаъас ыккан деш, няъасый манкъус ман зиян ыхьава. Къийхъа манкъуни джигее гъу ихьес мункум вобна. Аллагьыс гыргын гьаъый раIгьатда водун. Къийна ши сана-санкъус хыл’ джувабыква, пылыква, карака авхъас вуккан. Ман йишди джамаъаIтбышди эбеедын кар водун. Гьасре мана фаляакат йишин иман, адаб ёхламишаъас къахувына вухьеджен. Инсанар, къуллухчер ыIмрехъа, ешайишихъа бел’ки меннягьаIб иляака.
Аллагье сабыр гьелен ненкъусый мани фалякатыке зиянбы хъетIу, хайбы батмишхьа, малаке, девлетике вухьа. Гьеленар, аляатIанар Аллагь ворна. Манчиле писди мисийбатбышике гьуваадженбы!.

