Гьини дюнйелхъа инсан Аллагье ирхьу, Аллагьейир аляртIасда. Ненаджар гьини дюнйейл’ ахвас деш. Инсан раIгьматейхъа аркIынийнкъаI, джуни дёлесынбыше, хивни джаIмаъатын ва вудж ацIанбыше бастураъа.

 Инсан шени дюнйейхъа оIтираъуй исламни динылхъа, Аллагьылхъа, Кьуръанылхъа ва АIхратIни йигъылхъани инямыква аслыда водун. Мани карас динылхъа инямнани инсане гейб фыкыр гьевлес вуккан.

ОIлимыле ненаджар хъаIкьанас ыккан деш ва ман йигъ хъалесынва гьаммаше фыкыре аххъас ыккан.
Инсан бастурауйхъад чис аидын исламни динын къайдабы водунбы. Манбы гьуваджий ва ишлемишаъуй йишди гьарынкъун бордж водун.
Къийна зы гьайни йизди макьале мани къайдабышди гьаIкIее ва сабара джигабышее няхуIдий ши динее дешин карбы инсан хъикIуйни джиге, вудж бастураъанкьаI гьаъа, манчини гьаIкIее окIанас.
Инсан сакаратейнани вахтал’ манкъуни кIане иманшаада ва Кьуръаненче дуIъабы хъаIдхъас ыккан. Гойне раIгьматыххъа аркIынме, дёлесынбыше манкъун улеббы ва кьацI багъламышаъа ва мани хъикIуйни инсанын джандак темизни материалыква оIртмышаъа.
Инсан бастураъассе гьихъа, диныква асасан къайдабы водунбы ва манбы дюзида ыккейс ыккан.
ЦIерра мана инсан джуни энки дёлесни инсанарше темизни хьинеква аIйхарас ва темизаъас ыккан. Адамершина инсан адамерше аIйхар, едаршина инсан едарше аIйехар. Гойне ман оIли джагварани кафанеехъа саъа.
Тазиятейхъа (дуIъайс) оIххъани инсане гиджаIрахий алятIу айрес ыккан. Амма сабаранбыше ман ваджибын кар гьаъа деш ва махъа куфырра арайли.
Тазиятейхъа арый инсане вудже дуъаI гьавъу ва раIгьматыххъа аркIынийнкъуни дёлесни инсанаршисхъа янашмышхьа раIгьматаъанава эгьес ыккан. Ман дёлесын инсанар саджиге къырагъыл’ илёозарас вуккан, абыйнбышикIле къавджеджин. Амма сабара джигабышее даватбышейхъа абыйнбыхьинне хылеббы гьели гивийгъал. Ман кар динее гьагва деш водун.
Йишди дибирарше гьаммаше эйгьен: ман кар гьимаъа, амма ши манбышди увгьойхъа кIыры гьели деш. Йишди ата-бабабышди вахтал’ тазияте хылеббы гьувой ыхьа деш. Дагъыстанни хаIббанани миллетбышихъад ман аIдат дешин.
ОIли бастураъас ыккейссе гьихъа, манкъуни йаIххъейхъа, зикр хъаIдаххъаI гойне джаназа-намаз гьааъа (саламаттамышеебахьенбы). Ман намаз махъа абыйни инсанарше гиджяраIхий алятIу, имамыквасана саджиге илёбзур гьаъа.
Зикыре гиурна инсан темизра, гиджаIрахийква ихьес ыккан ва дибырыквасана сес садчу зикр хъаIдхъас ыккан. Иняайид сабаранбыше гIал’джад ачмышаъа деш. Маныд геед гунагьнан кар водун.
Зикр хъаIдхъийле, джаназа-намаз гьаъуйле хъийгъа оIли някьвбышей бастураъас джаIмаъатын хъыккека.
Инсан бастураъуйхъадыд чин диныква асасан къайдабы ва хъаIдаххъан дуъаIбы водунбы. ОIли нюкьнейхъа лягьаIт аляъу, акьва Кьиблейлхъа сакIалаъу кIейхьи. Гойне мана бастураъас абыйни инсанарше манкъуни охъа куракбышиква някьв кIаъа. Сасса джигабышее инсан бастураъанкъаI махъа абыйни сабаранбыше курак хыляхъа алятIа деш. Къырагъыл’ илёбзур, гафбы гьаъа ва ахтыба йишонааъа воохьи. Маныд геед гунагьнан кар водун. ОIлийни оохъа някьв кIявъуй сувабнан кар водун. Амма ман гыргынкъус къанмышехьи деш. Манке манбы махъа тамашейсне абайлива зас эгьес ыккан?
Къийнийни йигъыл’ йишин сувалин хивар кьаIрахъехьи водунбы. Манчихъа гора хиваршее инсанар кIылба авху. ОIгийл'ни вахтал’ са хивее инсан раIгьматыххъа аркIынийнкъаI, кIанени хиваршин джаIмаъатбы абы мана инсан бастураъас кумагбы гьаъа ыхьа. Амма гьаIшде ман югун аIдат аху деш. Гьелбетди, абайленбы дуъаIйс, амма оIгийлинбыхьинне деш.
Ши са худадын миллет водун. Югни-писди йигъыл’ саджигее вухьес вуккан ва сана-санкъус маIхудни карее кумагбы гьаъас ыккан. Маныд хаIдын суваб водун.
Зас йикIел’ водун йишди хиваршее инсан раIгьматеехъа аркIынийнкъаI, хьебыдле йигъна манкъуни хаа тазият (дуъаI) вухьа ва одхьуний гьели ыхьа деш. Няъас увгьее манкъун ийесибы уцIурее воoхьи.
АIкьананче абыйн мигьманар къони-кьоншибыше чей илёгъас хъоотIал вухьа. Хьебыдъэсди йигъыл’ садакьа гьуво, дуъаI таамохьи вухьа. ГьаIшде амма оIли нюкьнейхъа гьидхьыр-гьидитхьыр чейбы, одхьунийбы гьели гивийгъал, гойнед хъикIуна инсан эн делесынбышле савагьийра гыргынкъус йикIелийханна.
Зас кIыл'валике йикIел’водун са кар. Ши Агъйезей ешемишоохьенкъаI, йишин къоншибы АIгьмадов АIгьмад дайийна хизан вухьа. ЦIаIхийни хивеенче манбы кочмышеебхьа хъабы вухьа. Манкъухъад йицIыйре ушах ыхьа. Йишди хайбышди аIрее дивар ыхьа деш, садджу сеткIаний водун.
Са сен Хьойикни хиве йизда дайий АIгьмад раIгьматейхъа аркIын. Мана раIгьматейхъа аркIынийн 40 йигъ оIтмышхьайле хъийгъа, кьонши АIгьмад дайе сеткIайсахъа йизда ед’ хъортIул увгьойн: «Къонши, са кар увгьее инджимиш меехьи. Иджааза гьеле телевизор ачмышааъас. Няъас увгьее гадебы чIакIба вобунбы, манбышис хабарбышихъа кIыры гьелес ыккыйкан, музыкIабы къекка деш, садджу хабарбышихъа манбы иляакас».
Гьайна масала зы гьаманчис аблявъу, оIгийл’ нейинки къоншубыше, хивни джаIмаъатын хъикIуйни инсанна гьуIрмат-урват гьувааджи вухьа. Амма гьаIшде ман карбы аху деш ва хъикIуйни инсанна гьуIрмат сабара дёлесынбышеб гьувааджи деш.
Чоджер ва баджер! Даватбы, маджлисбы шадвалис водунбы, амма инсане ин дюнйе бадалаъуй медын кар водун. Гьарынчихъад чис аидын къайдабы водунбы. Сабара карбы ши аIдатейхъа адчу, амма исламни дине манбы гьагва деш водунбы. Манчини гьаIкIее зы медни вахтал’ окIанас.
Гыргыни гьабтIуйнбышилхъа Аллагье раIгьматааъана, джига дженнете вухьена, авхуйнбышис хылийна ыIмыр, диныква, иманыква вухьес кьисматааъанбы. Аамин!