Гьайни сен Совет гьоIкуматни халкьын фашист Германиейле гъамувхьайн 81 сен быкырехьи. ХаIбни Ватанни даIвъийе иштырак гьаийни ветеранаршина игитийвалла, манбышин добы вахт нимее цIыцIавхьейиб, ненкеджад кIелиханас деш. Къийна манбышда гьуIрмат гьувааджий, манбышди игитийвалис ахтына кьиймат гьувой йишин, чIакIынбышин, хурунбышин бордж водун. Гьайни йигъбышее МагьаIчкъалайни шагьарни депутатаршини Советни кьарарыква Тезе Хушетни кучебышди санчис ХаIбни Ватанни даIвъийни ветеранни Улуханов Улухан Валийни духайн до гьуво.
Улуханов У. В. 1918 сенни апрельни вуза Баш-Калел’ни хивее едике ыхьа. Манкъуна ушахийвалла, джегьилийвалла оIлкайни дагъамни вахтбышилхъа гибхьы. Хъийгъаб фашистни немцаршиквана ХаIбна Ватанна даIвъий гибгъыл. Улухан Улуханов 1943 сениле азгъунни душманыква вуккэккани даIвъийна гьаракатыквана иштыракчий ыхьа. Мана 2-ъэсди Украинайни, 2-ъэсди Белоруссни фронтбышди таркибе игитийваликва вурушмишхьа ва хулехьейр яраламишхьана. Манчихъа ил’дяккы, У.Улуханове фронтыл’ни гьамбазаршиква фашистар йишди торпахбышиле къогьооши вухьа. Манбыше хивар, шагьарбы, оIлкабы гитлерни къошинбышике къаттихьанаъа ыхьа. МаIгьар игит сувахъанный Берлинхъаме гьирхьыл’. Мааъаб Валийна дих Улухане махъа гьивхьарас кьисматувхьайни советни эскераршиква даIвъий чIаIвувхьана шадвалла гьавъу.
ГьоIкуматын манкъве фронтэй гьаагуйни кьаIгьраманийвалис, джомардвалис, игитийвалис ахтына кьиймат гьуво. ДаIвъийна гьаракатыквана ветеран Улуханов Улухан Валийна дих «ЧIаIрани ХаIнейни», I,II дараджайни «Ватанни даIвъийни» орденбышис, «Гьаагуйни игитийваллайс», «Варшава аазадавъийс», «Прага аазадавъийс», «Берлин аазадавъийс», «Германиейле гъамувхьайс», «ЗаIгьматна ветеран» ва менни медалбышис лайикьра къаджы. Мана 1946 сен Германиейни Франкфут-на- Майне шагьаренче хаахъа саркIыл’.
ДаIвъийле хъийгъийни сенбышее У.Улуханове хизан къурмишавъу. Мана кIалхозее джурбаджурни къуллухбышил’ чалышмишхьа. Сабара сенбына кIалхозна садры ишлемишхьа. Манкъве садрывалла гьааъани вахтал’ кIалхоз районе гуджнаква гьихъа аIлгьаан тасарруфат ыхьа. Манчини аллар, манкъухъаб джаIмаъатни, халкьни , районни чIакIынбышди арайл’ хаIбна гьуIрмат вухьа.
ХХ асырни 60-70 сенбышее калел’бышин хаIдданан хизанбы Закаталайни районейхъа кочмишхьа, тезе юрд абчы. Улухан дайийна хизаныб махъа кочмишивхьа. Мааъаб манкъве ушахар къелилхъа хъавъу, эвле-атта гьавъу. Улухан дайийхъа устадыйваллайн гьунар ыхьа. Мани саIнаъатни кумагыка манкъве хаIбна хизан гуд’мишавъу ва ушахарыб гьалалын къык къазанмишаъани йаIххъылхъа гявгьу.
ХаIбни Ватанни даIвъийна ветеран Улуханов Улухан Валийна дих 1991 сен Закаталайни шагьаре раIгьматыххъа аркIын.
ГьаIшде кьаIгьраман дидейна Ватан къорамишааъана йаIхъ невабыше Улуханов Ил’гьам Валийни духее ва Улуханов СултIан МаIгьаммадшефийни духее давамааъа вобна. Манбы хьулехьейб Украинайл’ аIлгъаани СВО-е вухьа ва гьаагуйни джомардийвалис гьоIкуматни наградабышис лайикьба къавджу.
Майни 4-че мани гьадисайс къадсырыйн шадлыгъбы илгъечIу. Мааъад ветеранни духйебыше, невабыше, гогьарбыше МаIгьачкъалайни хаIрынкъуни кумагчийе Муслимат МаIгьаммадовае, шагьарни ветеранаршини Советни садрэй Ферезулла КьаIгьриманове, «Доблесть» хайирхагьни фондни садрэй Джамалудин Арсланбекове, шагьарни администрациейнни менни къуллухчерше, журналистарше иштыракау.
Кучейс даIвъийни гьаракатукани иштыракчийни У.Улухановын до гьувойниме хаIббананбыше заIгьмат гьавъу. Хусусан ветеранни невее, СВО-йни иштыракчее СултIан Улуханове дидейн до Тезе Хушетни санчис гьувойнчини гьаIкIее «Доблесть» фондни садрыйлхъа Дж. Арсланбековулхъа мураджият гьау. Манкъве ветеранни архайле хъооIни насылбышди мураджиятыкван кагъыз МаIгьачкъалайни шагьарни депутатаршилхъа гьихьарау ва манбышике манчис раазивалла гьувой хагьишау.
МаIгьад, сабара гагьна гьихъа илгъечIуйни шагьарни иджласни сессиее депутатарше Тезе Хушетеена 7-да Манговая куче Улухан Улухановни доюл’ни кучейлхъа бадалааъана кьарар кьаблявъу. Гьел’бетте манчее кар шагьарни депутатаршини иджласни советни садрыйке, МаIгьачкъалайни хаIрынкъуке Джамбулат Салавове аIслыда ыхьа. Манкъве мани хагьишыс ачухна йаIхъ гьуво.
Ветеранын до гьувойни кучейни кьомадын хав манкъуни духайн МаIгьаммадшефий чоджийн водун. Гьеле гьамани хавни баругык’ ХаIбни Ватанни даIвъийни кьаIгьраманни У.Улухановни шикыликван ва манкъуни ыIмырни гьаIкIее одкIунийни маIълуматыкан мармарын пилта ыIхы ыхьа. Манчини оона перда авакIанааъасын шарафукан ихтиярбы дих М. Улухановусхъа, М. МаIгьаммадовайсхъа ва Дж. Арсланбековусхъа хъуво.
ЧыхышаъанкъаI МаIгьачкъалайни шагьарни хаIрынкъуни кумагчийе Муслимат МаIгьаммадовае къейд гьаийн: « Къийна кучейс ХаIбни Ватанни даIвъийни ветеранын, Варшава азад гьавъуйни инсанын, вурушбышиква Берлинхъаме гьирхьылийни игит гьаIгьраманын – Улуханов Улухан Валийн до гьувойле зы гуянмишейхьи ворна».
МаIнкъыни джуваббышихъа гора, шагьарни хаIрынкъве Джамбулат Салавове ХаIбни Ватанни даIвъийни ветенаршиква, СВО-йни иштыракчершиква багълыдани мураджиятбышилхъа хаIбна фагьым гьооли вобна. Манчини алла манкъукIле ши хаIдын сагъулва эйгьи.
МаIгьаммадшефий Улуханове кучейс деккин до гьелес кумаг гьаийнбышди гыргынбышис хизанни, гогьар-гьамбазаршини доюле миннатдарийвалла агъмишавъу. Манкъуни увгьойка, ветеранаршина едигар гьувааджий, манбышис гьуIрмат гивхьуй йыIкьале хъооIни насылбышин бордж водун. Манбышда едигар гьаммашийс аахвас вуккан.
«Нур» кIазетни хааIрни редакторе Байрам АIбдуллаеве джуни чыхышее увгьойн: «Сабара йигъбышиле йишди оIлкайн ХаIбни Ватанни даIвъийе Гъамувхьайн 81 сен къейдаъас. Кьисмат маIгьаб хъабыки, къийна ши мани даIвъийни гьаракатукани иштыракчийни,Улуханов Улухан Валийни духайни доюлин куче ачмишаъа. ЦIаIхни халкьыниме мана ваджибна гьадиса вобна ва ши манчиле гееб шадба вобунбы. Умудааъана, геледжагъылид Ватанниме джан гиххьыйн игитер кIеливханааъас деш. Манбышда едигар гьувааджийниме кучебышис, мактаббышис, менни ташкилатбышис добы гьелес».
ЦIаIхни миллетни игит’ духайни, ХаIбни Ватанни даIвъийни ветеранни Улухан Улуханов доюл’на куче гьувойс къабсырна маджлис ветеранни дёлесынбыше гьувойни садакьайква таамувхьа.
МаIгьачкъалайни Ленинни районни Тезе Хушет гасабайни кучебышди санчис йишди халкьыни ветеранын до гьувой хаIбна гьадиса вобна. Манчин гьагванки, Дагъыстанэй, быкырни оIлкэй гыргыни халкьбышди эл’чершис барабарна гьуIрмат гивийхьи. Мааъаб кьоIбвалла гьааъа деш. Йишда гьаарна са Ватанын кул’фатбы вобунбы.
