Гьар сен йишди гьоIкуматыл' цывылийни цIеббыйни вузани кьома АцIаалин йигъ алгъайгьи. Сентябрьни санчил' мактаббышин, колледжбышин, университетбышин ва медни хъаIдхъийни ташкилатбышин дарваазабы аахъа. Мани йигъыл' тезе хъаIдхъийн сен гийгъал. 

Мактаббышеехъа цIебба 1 сыныфын шыгыртар, аали мактаббышеехъа ва колледжбышехъа, техникумбышеехъа, училищебышехъа 1 курсын телябабы хъабайли. Манбышди гьийд тезе хъаIдхъийн дюнйе ачмишехьи.
Ушахын ацIаалин ва тербиейн диб мактабын гийхьи. Манчике аIслыда водун ушахын геледжагъ. Югун кокбынани йивын бар гьооли.
Гьел'бети, манбышди аIрее йишди миллетын ушахар ва джегьилер вобунбы. Гыргыни йишди миллетни ушахапршис, маъаIллимаршис тезе хъаIдхъийни 2026-2027 сене угъурбы аIрзуламишаъа.
Дагъыстанее, садибда (компактныда) цIаIхбыши ушахарше Рутул районени ва Бабаюртни районени мактаббышее хъаIдаххъа . Ши «Нур» кIазете мани мактаббышди гьаIкIее ойкIанан. Югун гьаIрактбынан мактаббы, маъаIллимар, ушахар оIгунмишааъанбы, чечнайс гивийххьи. Сенис, имкан вухьайнкъаI, махъа джигайл' гыргын къаджес ва къайиххьес гьавайкIананбы; маадын дагъамийваллабы ши лазамни джигее агъмишаъанбы ва гьихьараъанбы.
ХъаIдхъийн тезе сен гигъалассе гьихъа ши телефонеенче мактаббышди директораршиква, завучаршиква, маъаIлимаршиква ющенавъу. Йишин аIсас манбышилхъа гьелен суалбы гьайинбы ыхьа:
- Мактаббы тезе хъаIдхъийни сенис гьазирдане водунбы?
- ГьаIлла гидяуйн суалбы, дагъамийывл'бы водунбыне?
- Мактаб таамауйни ушахарше гьиджо гьаIракатбыне гьагу?
- Етттыгъда мактаббышее китаббы водунбыне?
- Гыргын дарсбы гьелен маъIллимар мактаббышее вобунбыне?
Садъэсди сыныфеехъа гьайни сен хьулейре ушахне хъары ?
АIбдулгьаIмыд' ГьаIджиев, ЦIаIхни йыIкьнекни мактабна директор:
- Сагъул табрикавъуйс. Йишин мактаб тезе хъаIдхъийни сеныс гьазирда водун. КIылин ремонтбы гьаыйнбы. Гёххьанасын янаджагъ гьазирааъа водун. Китаббы еттыгъда водунбы. Гьайни сен едини мизекен ва адабиятыкен дагъайдни сыныфбышисын тезе китаббы мактабыс хъады. Писда ман - ушахаршин сай сен-сениле кIыл'хъехьи. Гьайни сен мактабеехъа са ушах - Шахбанова Шасуллтан - 1сыныфеехъа хъары.. МаъIллимар гыргыни дарсбышикенбы дешинбы. Ахуйн ишбы мактабын писда дешодунбы гьалекийс аIлгьаа.
Мустафа МаIгьаррамов, Муслагъни йыIкьнекни мактабна директор:
- Мактаб гьазирда водун. 1 сентябрьни йигъыл' мактабее АцIаал'ни йигъыс къабсырна линейка илгъевчIес. МуIгьубыс, ватаныс, эскераршис къассырийн дарс алгъагьас. Хивын джамаъаIт адлес. Ушахарис насигьаIт гьелес. Шацыйни сен мактабын югун натийджабы гьагу. ХъаIдхъийна программа ши быкырба алгъавгьуна. Дагъамийвалла , гыргынбышихъаб хьинне , шахъабыб са вобна – ушахар ва маъаIллимар еттыгъба деш. Гьайни сен матабни 1 сыныфеехъа хъооIна не 11 сыныф таамаъана шыгырт дешда. Акьвалин ремонтбы ши гьаъыйнбы. Фыкырааъан, ахуйн хурун дагъамийвал'быд гьаIллаъасынбы.
Элескер Лачинов, Мишлешни мактабна директор:
- Сагъул, ши АцIаал'ни йигъыква табрикавъуйс. Мишлешин мактаб ЦIаIхни дерайл' эн хаIдын мактаб водун. Тезе хъаIдхъийни сенийсда гьаIзирыйвалла ши къыIлина къавдже. Сыныфбышди джилершис , хъуркбышис ширбы ыIхы. Ушахарше хораг ойхьанан джига абрелхъа адчы. Мактабна къабна магьаIлла хъавъу. Гьайни сен, къавуккыйни шыгыртарше ши пашманавъу деш. Манбышин геллесынбы колледжбышехъа ва аали мактаббышеехъа иккебчIу. Менни мактаббышихъа иляаканкъаI, йишди мактабее ушахар, маъаIллимар вобунбы. Гьар сен йишди мактабее джурабаджур конкурсбы, маджлисбы ва олимпиадабы илгъечIи. Рутулни хъаIдхъийни управление йишин мактаб югни сыранее водун. Ши чалышмишивхьесынбы ман аIдатбы гьуваджес. Гьайни сен мактабеехъа тезе китаббыд хъадыйнбы. ХаIбна дагъамийвалла манче дешда, амма сабара мактабыс лазымын ыIгьтаджбы, дезгагьбы ва медын хъаIдхъийква багълыданан карбы гьувее, писда ихьес деш. Шас ыкканан мактабеехъа ишлемишебхьес джегьилер хъабы. ГьаIшде заманайква са атдымее аIлгьаас вуккан. Умудааъана, тезе хъаIдхъийн сен гьалед угъадыкван ихьес.
АIсадуллагь Рамазанов, Гыл'м­ецIни мактабна маъаIллим, хивна имам.
- Ассалам аллейкум. Сагъул табрикавъуйс. Шинаб гыргын, шыгыртар, телябабы, маъаIллимар, ааIлимар, хъаIдхъийква багълыбанан инсанар АцIаал'ни йигхыква табрикааъа. АцIаалид, темизийвалла хьинне иманын сура водун. Йишди динее ацIаалихъа, тербиейлхъа, билигылхъа хаIбна фыкыр гьооли вобна. Гыл'мецIын мактаб гьаммаше хъаIдхъейид тербиейсыд гьийдни джаргее ыхьа. Гьин мактаб таамауйни ушахаршике доюкван дохтурар, шааирар, ишкарар ва мебынбы хъигъебчIу. Ман аIдатбы йишди мактабни регьберарше, коллективын гьаIшдед гьуваджи водунбы. Шукур Аллагьылхъа , йишди мактабее ушахар вобунбы, шахъаб гьавасыква ишлемишивхьесда имкан вобна. Гьайни сен тезеда, 1 сыныфеехъа хъооIна ушах ыхьа деш. Гьел'бедти , ман югда дешодун.
Сенис мактабее джурабаджур маджлисбы ва гьар джура темабышикен лекциебы ушахаршис хъаIддахъа. Манбы хъаIдхъас имамар, полициейн ишчера, СВО иштыракаъан хивын джегьилера ва мебынбы абайли. Гьар сен фонд «Инсанын» Сувал'ни дерайл' акцие «Мактабеехъана кьочIе сееъэ» алгъайгьи. Ушахаршис чантей, ва джахъан карбы саъа. Гьайни сен ман акцие «Инсанын» Мишлешни йыIкьнекни мактабее алгъагьас.
Гыл'мецIын йыкьнекин мактаб, Аллагьни кумагыква, гьазирда водун дарсбы гигъалас ва тезе ацIаал'бы алетIас.
Нажмуддин ГьаIджиев, ДжинаIгъни мактабна директор:
- ДжинаIгъын йыIкьнекин мактаб эн алидын Сувал'ни маIгьалылин цIаIхбышин мактаб водун. ОIтмишхайни сенбышее йишди мактабеехъа КIуссурни, МуIхахни, Аттални , ДжинаIгъни, Коршни хиваршеенчеб ушахар хъаIдхъас хъабайленбыний. Хивар кIыл'хъихьайле хъийгъа, ушахаршик девхьайквана вазият яранмишивхьа. Къийна йишди мактабеехъа сергьатчийершин ушахар хъабайди. Мактаб тезе хъаIдхъийни сенис гьазирда водун. Китаббы, еттыгъда дехьейид, водунбы. Садджу гыргын дарсбы гьелен маъаIллимар шахъабыб дешинбы. Чараа девхьа, сабара дарсбы менни маъаIллимаршисахъа хъели , нейиб къирагъыле хъоотIал. 1 сентыбрь мактабее тентенейквана маджлис вухьа, ацIаал'ни йигъыс къадсырийн ачухын дарс илгъечIу.
Ши, маъаIллимар чалышмишивхьесынбы ушахаршис гьаIшдийни гьоIкуматни хъаIдхъийни тIабалбышикван ушахаршис ацIаал' ва тербие гьелес.
Ширинбег Наврузов, Теземуслагъни мактабна директор:
- Ассалам аллейкум! Шинаб гыргынбы АцIаал'ни йигъыква ва тезе хъаIдхъийни сеныква гыргын маъаIллимар ва шыгыртар табрикааъа.
Тезе муслагъын йыIкьнекин мактаб тезе хъаIдхъийни 2026-2027 с. гьазирда водун. Гыргына , аIсас аIгьтият къавдже вобна. Гьайни сен 11 сыныфее 3 шыгырт ворна.Тезеба мактабни 1 сыныфеехъа 5 ушах хавалес . Гыргыба гьайни сен, йишди увгьойква, мактабее 85 ушахе хъаIдхъас. Манбышин хъодкуйн сай сентябрьни вузани кьома ацIахьес. Шахъаб кесетийвалла джегьил' маIъаллимаршиквана вобна. Манбы гьиняаъаб даянмишоохьи деш. ГьаIшде хъаIдхъийлхъа гьоIкуматын тезе оIлчибы ва тIабалбы водунбы. Сен-сеныле цифровизацие гуджлемишехьи. Компьютерыл' югба ишлемишивхьес вааIхас вуккан. Ешли маъаIллимарше ман гьаIракатбы геджда аляаIта, амма джегьилерше экIда. Мана дагъамийваллаб вобна. Югданий ихьес маъаIллимни заIгьматыс лайикьна кьиймат гьувонахьий.
ТIагьир Джанаев, Калел'ни йыIкьнекни мактабна завуч:
- Ассалам аллейкум! Мактаб тезе хъаIдхъийни сенис гьазирда водун. Гыргын аIгьтиятбы къадже водунбы. Мактабее гьиджо ишбыйий ши гьаъа, нен уъурбыйий шахъад ва медын хабарбы ши соцсетьбышее гьеленбы. Йишди мактабыхъаб мааъаб ачухна варакь вобна. Вахтале-вахталхъа ши мана хабарбышиква мактабни тезелемишааъана. Китаббы, маъаIллимар, ушахар, ма ша Аллагь шахъаб вобунбы. Гайни сен 1 сентябрыс къабсырна тентенейквана линейква къаб, мактабни маIгьалле гьааъас иджааза гьуво деш. Манчихъа гора, тамашейсын карбы ши гьагу деш. Ахуйни карбышее шахъаб камвалла дешда.
Валий Мамедов, Камбулатни йыIкьнекни мактабна маъаIллим:
- Камбулатни йыIкьнекни матабее кьоIни миллетни ( аварбышди, цIаIхбышди) ушахарше хъаIдаххъа. Йищди мактабна аIсас метлеб ушахаршис ацIаал', тербие ва муIгьуббат гьувой вобна. Йишди увгьойква, мана месала ши аIълааба гьаIллааъана. Сенис мактабын югун гьаIракатбы гьагва. Йишин шыгыртар гьоIкуматни югни аали мактаббышеехъа иккебачIи. Конкурсбышее ва олимпиадабышее иштырак гьаъы джигабы аххъаххъа. ЕГЭ-бы ОГЭ-бы писда деш хъели.
Мактаб тезе хъаIдхъийни сенис гьазирда водун. Гыргын кар чини къайдайл' аIлгьаа водун. Гьел'бедти шахъадыд дагъамийваллабы водунбы. Манбы , цIеддыйква , мактабни бинааква ва спортыни бинааква багълыдананбы водунбы. Ман ишбы гьаъасдимее гьоIкуматыке кумаг ыккан. Инсанаршике саыйни пылбышиква ман суалбы гьаIллаъас ихьес деш.
Мактабе еттыгъба маIъалимар ва ушахар вобунбы. Мактабни директоре Рамазан маъаIллиме ва завуче хаIбна фыкыр едини мизени дарсбышилхъаб гьоолена. Гьайни сен тезе китаббы цIаIхни мизекен хъады.
1 сыныфеехъа гьайни сен 17 ушах хъары. 11 сыныфее хъаIдхъас 4 ушах аху. Авхуйнбы колледжбышеехъа, техникумбышеехъа абкIын.
Гьайи хъаIдхъийн сен гыргынкъус угъадыкен ихьен , йизын гыргын ишин гьамбазар АцIаал'ни йигъыква табрикааъа.

PS. АIхреени себышее Рутул районе цIаIхбышин 1 йыIкьнекин, 1 быкырдехьайн йыIкьнекин, 5 дагъайдни сыныфбышин мактаббы утIумхьа. Манчина багьна - ушахар девхьай. Сен-сениле хиваршее ешемишоохьени джегьилершин сай кьат-кьатна кIыл'хъыхьа. Джегьил хизанбы кочмишхьа адкIынийнбы шагьарбышеехъа. Ушахар дешди джигайхъад, нимее эгьес писда ыхьейид, геледжагъ дешин. Мана дагъамийвалла гьоIкуматын гьаIллааъас вуккан.