Аллагьын хав суваал'ни Калел'
Диндийн гадиг гийгъални джигее, Самур дамайни сагъни сурал', гунайил' йиссейба Калелна хив илёбзур вухьа. ДжинаIгъни хивни сурале махъа вуIххъахьее , Калелхъа эбчIесдимее, Самурни дамалена йыIгъ алгъавгьу, доламабышикван тик алягьас ыккан. Калел Самурни дерайни кьомани тахтыл' гивъурни къаджирык акар, манчини ыIгьтее гыргын - Самурна дама чини гьунарбышиква, ахтыйн сувабыйий хыллийн гадиг, гымыл'бышикваний аязыкван хаIйбы, йирдылымбыйий хаIйбы гурулдамышхьай. ОIгийл Калел сафарийени инсанарше тавсун аляатIана хив вухьа. Юххьан, цывылихъа кочес Галахъа аIлгьаан, дават-давлатеехъа оIххъан ЦIаIхни дерайл'ни алидни хиваршин джамаъаIт Диндийни гадигеенчений пиядаба, карванбышиква ивийкаранбы. Сасса вахтал' манче кьыIдмына: буранык, йизык', ыкIеекIбышике илгъебчIесний гябакIанбы. Мани гадигеенче аIлгъаанкъа инсанаршилхъа йигъ-еш адайлена вахтыб воохьенаний. Къаейн ыIхийхаIна, селин, дамайн гьичIийхарна, суван гьааъана, хъаъайкIанна, ык1еекIын басмышаъана инсан камехьена дешдийки. Манке Калелин джамаъаIт гьаммаше кумагыс гьийхьар ыхьа. Йигъыс аIлгьаа - хъооIна мигьман дешин хав калел'бышихъад эйхьен дешдий. Манбыше мыссынкъус чейий гней гьуво, мыкIаалин авхъуйнбы къуIмавъу, обзурыйнбы хаIмыс гьувааджы, чIыры хъувхьайнбы, къел'-хыл' гьадкьурыйнбы хъувабкавъу. Адамера хивее дешданкъаI, едарше ман заIгьматбы джолхъа алетIу.
Гыргын вааджибын хабарбы кIуссурбышилхъа, муIхахбышилхъа, атталбышилхъа манбыше гьихьараъа ыхьа, няъас увгьее мана эйхьени ишбышди йыIкьнее вухьа.
Калел'ни хивни дойис гьаарункъвее са маIъна гьооли. Сасса ааIлимарше манчин до «кьом» джувабыка, сассанбыше «илгъебчIуй» джувабыка алаакьа гьаъа. Анджах мани хивни дойина маIъна, гьалеки шас хъобкуба ашкарба дешда.
Калел' йиссейна цIаIхбышда, кIоран таарыхнана хив вухьа. Мани хивын джамаъаIт архайке Азербайджаныл'ни Агъдам Калелни, МуIхахни, СапIынчийни, Дагъыстанеени МуIхахыква алаакьада ыхьа. Он вахтал' мани хиваршин джамаъаIтбы са къурлышеедын миллет ыхьа. АIсас мани хиваршини инсанарше гогьарыйвалла джони аIрее гьааъа вухьа: йиш не хивеехъа гьеели йихьа, нейир мани хиваршини джегьилис; духайсыр истагъ не хивеенче гьееъи йихьа, нейир мани хиваршеехъа гьеели йихьа. Мани хиваршин джамаъаIтбы кьоIни оIлкабышилиб ешемишехьи ыхьейид, манбышин сана-санкъукан алакьабы, гогьарыйвал'бы гьаIшдед мейид водунбы.
Гьел'бедти, йишда аIсас метлеб Калел'на хив, калелин джамаъаIт, калелбышин аIдатбы гьуваджий вобна. Анджах, шас медни каран эсер гьаъа. Къийна сувал'на Калел' авху деш. Эн писин карыд Ватан, юрд веранувхьай водун. Калел', Агъдам Калел' цIаIхбышин таарых водун. Мани хивеенче хъигъебчIуйни инсанарше хивын таарых гьуваджес ыккан. ЦIаIхбышихъаб мисала вобна: « Дама, йиссейни архылхъа сивийкIална». Инам гьаъас ыккан, мед мысахье йиссеени Калел' лампайн иших, бухарайн кума хъихьасын. Манбышихъаб Ватанылхьан аIшкьнан джегьилер вобунбы.
ГьаIакIедад архайлхъа свийкIални дамайн хаIдын аIраг чини архылхъа хъады. Хивни агъсаххъаларшини мислягьаIтбышиква, джегьилершини гьаIракатбышиква йиссейни Калел'ни джигее тезе Калел' абадчи вобна. АIхреени 3-4 сенбышди аIрее калел'ни джамаъаIтын хаIдда хайирхагь ишбы къаджее. Поштина йаIхъ цIыцIваъу, токIан ишихъбы цIыцаъы, хьян хъады. Хайбы аляъасын майдам куче- кучена хъаъы ачмишаъы.
Хивын йикI манзик – Аллагьын хав водун. Гьайни сен мана манзик чардахыке авхъа савъу. Мана аляааъас хаIдын заIгьматбы ва къул'пенче гехьан харджийбы, цIедда хивни джамаъаIтын, гойнед сабара ишкарарше гьаъы. Некъвейий мана алявъу, некъвеейий кумаг гьаъы зы ойкIан деш, няъас увгьее суваабысда иш гьааъанкъаI гьини хылекIле шени хылен гьааъана къавджес вуккан деш, йаIъни югна иш дюглеба гьааъанаки. АллагьыкIле гыргын къеджи, къийххьи водун.
Гьел'бедти, шавухъадый вод имканбы кумаг гьувее мана манзик' къанче ва аанче чини къайдайл' хъааъас югданий ихьес. КIылба вхьейиб, маIгьбын чоджар - мусурманер вобунбы. Гьайни дёлесийвале манбыше манзикыс аккабы, къулепбы джони машнека Бабаюртни районнече ады. Ман чоджар медни дагъыстанни миллетынбы вобунбы. Ши манбышике месала алебтIас вуккан.
Ин ша Аллаг, гьайни дёлесийвале Россиейни гунайни сергьатеени манзикенче он аляъан, джамаъаIтни кубыс хъоотIалан сес хъалес. Сувал'ни Калел'ни хивее меб лампа хъивхьас, бухарабышеенче кума хъигъечIес ва хайбышеенче ушахаршин акьаIнабы къайиххьес.