Хизан гьоIкуматын диб водун. Агар хизанее муIгьуббат ыхьее, хааIрна-кIыл’на хъуваацIа ыхьее, манке гьам гьоIкуматын, гьам хизанын геледжагъ болын, маIгькамын, югна умыд гьоолен ихьес. Гьар сен июльни 8-чил’ хизанын, муIгьуббатын, ыIгьтибарыйвалин йигъ йишди гьоIкуматыл’ шадлыгъбышиква алгъайгье.
Хизан оIлкайн даягъ водун. Манчихъа гора, дюнйейни акьвал’ эйхьен югыний писин бадалхьайбы цIедда хизаныква алаакьада эйхьи. Хизан нимеега маlгькамна вухьее , гьаманимеега дагъамийвал’бы раIгьатда гьаIллаъа. Манчина маIгькамийваллаб хизанни хаIрынкъуке аIслыба. Хизанее муIгьуббат, ыIгьтибар гуджнака ыхьее, манке баракатыб болба воохье.
Хизанбышихъад джурабы водунбы. Йишин, цIаIхбышин хизанбы оIгийл’ чIакIын ва быкырын хизанбы ыхьа. Хизанее дидей, адий, дек’, ед’, гадебы, ичер вухьа. Гьаар хизанее эн кIыл’да 7-8 нафас ыхьа. Сасса хизанбышее 10-12 ушах ыхьа. Хизанни гьаар тайфайхъад джун борджбы, джун ихтиярбы ыхьа. Хизанбыше джони баба-дидершин аIдатбы гьуваджы. Хизанын джуваб дидее, мана дешхьее, деккее хъели ыхьа. Гыргын гьаъан ишбы деккини мислягьаIтыкваний къеджи. Хизанее чIакIынбы хурынбышил’, сагъынбы чIырынбышил’ мугъаетывхьа. Мысаджаб духайий йиш деккини едини акьвеехъа сабкIыл деш; сос абайнийий абаттейни хатирес хъеетIу деш. Манчихъа гора, цIаIхбышихъад хъахийвуйбы (джуребхьайбы) лап сейракда ыхьа. Хизан дагъылмишивхьай хаIдын ыкIар, аIйиб, уцIур ыхьа. Хизанна кок утIум гьавъуйлхъа, маадын муIгьуббатый ыIгьтибар артымишауйхъа исламни динее кlорана фыкыр гьооли вобна.
Анджах аIхреени вахтал’ магърибын (западын), машрыкьын (востокын), къузайн (северын), гунайн (югын) маданиятбы, аIдатбы сана-санчилхъа илекка водунбы. Манчин хайирыле хаIдда зиян гьели. Югунчиле писин экIда аляатIа, югунчиле писин экIда еймишехьи. Агар машрыкьыл’ (востокыл’) гыргынчиле оIгее хизанын ихтиярбы гьуваджихьее, магърыбыл’- гьаарункъве джун хусусы ихтиярбы гозетяъа. Мааъаб гьаIкIени аlдатеени (традиционный) хизанна кьиймат даахъа къоъоохьа вобна. Магърибыл’ выгIул’нийий хьывыл’ни джинсыни аIрее перда авху деш. Сабара выгIулинбы хьывулинбышди донеехъа эбчlу. Са джинсыни инсанарше сана-санкъука даватбы гьау, хизанбы къурмишаъа. Гьале манчиле гъайре, манбышис ушах гьуваджесын ихтиярбы гьели. Сабара магърибыл’ни гьоIкуматбыше манчис йаIхъ гьоолен кьаанунбы кьабыляъа. Мана азар гьоlкуматыс регьберийвалла гьааъани ташкилатбышеехъамее еймишивхьа вобна. Къийна хьунащеершини донеебын адамер чIакIни къуллухбышил’ гивъур вобунбы. Манчихъа гора, мани бейабыр ишбышис йаIхъ гьооли. Ашкарда маIгьабни инсанаршин ихтиярбы къорамишаъан майдамбы илгъечIи. Гойнед шас сагъна , саламатна инсанна насыл авху вуккан. Аахвае бес?! Гьел’бедти, деъэш. Агар инсан чIырырахье, мана хъуваркаъас ыккан. Амма мана чилеб алхъа къавуккас вуккан деш. Манчин медын джигабыд загьаIррамишаъа.
Къийна ши «Нур» кIазет хъаIдаххъанбы муIгьуббатыква ешемишоохьени, сана-санкъулхъа ыIгьтибарыквани, цIаIхбышди баба-дидершин аIдатбы, адаббы гьуваджени цIаIхийгъалий Эфендиев АIбдулсаламни хизаныква танышааъас. Хизанна саIгьыб АIбдулсалам дохтур едике ЦIаIхни хивее ыхьа. Мааъаб манкъуна ушахийвалла, джаваныйвалла абкIын. Манбы ХаIбна Ватанна даIвъий таамувхьайн сенбы ыхьа. Дек’ манкъуна раIгьматыххъа экIраджар аркIын. ХаIбна хизан доламмишааъас едилхъа авху. Мысвалике, мыкIаалике едее ушахар къорамишааъасдимее , кьыIд’мийс манбы АIранеехъа кочесний авайкIан. Са тегьерыква едее мана хизан гуд’мишавъуна. АIбдулсаламе мактаб таамаъы, эскереехъа аркIын. Ватанни гьийдын бордж хъувойле хъийгъа, мана хъаIдхъас Дагъыстанни девлет медицинайни институтеехъа иккечIу. Мааъад манкъвее джан дохтурын, терапевтын, санаъаIт алетIу.
Медицинайн институт таамауйле хъийгъа , мана ишлемишхьес хааIрна дохтурна ЦIаIхийни участковый хастаханейхъа хъары. Манке мааъад Сувал’ни дерайл’ ешемишоохьени гыргыни хиваршеени инсанарше маалиджебы гьаъа ыхьа. Хиваршейид хаIдда джамаъаIт ешемишехьи ыхьа.
ЦIеббыйке, ишилхъа эчIуйнкъа, хастаханайна иш къулайлхъа абчы, дохтурарше, фельдшерарше, медсестрабыше, акушеркабыше ва ишчерше джона иш лазымни къайдайл’ гьааъа гибгъыл. Районни дохтурарше Сувал’ни дерайл’ни джамаъаIтын манкъуни гьаIракатбышис югна кьиймат гьуво.
АIбдулсалам дохтуре аIсас фыкыр ушахар ухоохани едаршилхъа ва тезеба вухьайни ушахаршилхъа гьуво. Мани вахтал’ ушах ухоханкъаI, гьабатIани едаршин ва джурабаджур чIырвалике гьабатIани ушахаршин сай нимеехье кIыл’хъыхьа. Гойнеб манкъвее санавиацейквана иш кьараалилхъа абчы. Манке ЦIаIхни дерайл’ поштина йаIхъ вухьа деш. ЙыIкьна чIырына инсан вертолетыква маалидже гьаъас районеехъа, Дербентхъа ваяхуд республикайни марказеени больницабышеехъа оIтирааъа ыхьа. МаIгьаб хаIббанани инсанаршина ыIмыр гьувааджес ваIвхы.
Дохтурна ишлемишехьенкъаI, мана джинаIгъбышди ичийква Къизетерыква танышхьа, мана джус кьабылийхьа, даватбы гьаъы. Къизетер баджейир манкъусын ыIмырволийсын далы ва кумаг ыхьа.
Сабара сенбышиле дохтурна джегьил’ хизан Азербайджанни Къахни шагьареехъа кочмишивхьа. Манке хаIдданан джегьил’ хизанбы Сувал’ни маIгьалыле АIранеехъа кочмишхьа адкIын.
АIбдулсалам Къахни шагьарни больнице дохтурна ишлемишехьи гиргъыл’. ХаIбна гьуIрмат манкъвее коллективни аIрее къазанмишавъу. Мааъар ешемишехьенкъаI, мана чалышмишхьана джусхъа арыйни цIаIхийгъалийс кумаг гьаъас, югун маалидже гьаъас.
Къизетер халайква саджигее манбыше кьоIйре гаде: Музафер, Ферман (АIбдулла), са йиш — ГьаIдие гьалални къыкыл’ чIакIы хъавъу ва эвлемишавъу. ХааIрни духайс джинаIгъбышда ичий, кьоIръэсынкъус хьойикбышда ичий гьайъы, йишир йишди миллетынбышисджар гьийву. Музафер джуни хизаныква Санкт-Петербург ешемишехьи, АIбдулла джуни хизаныква МаIгьачкъалее, ГьаIдиер джени хизаныква Минводни шагьарее ешемишеехьи.
Пенсиехъа хъигъечIуйни сабара сенбышиле АIбдулсалам дохтур джуни ыIмрени гьамбазыква Къизетер халайква Дагъыстанеехъа хъабы. Манбы кIыл’ни духайква ешемишоохьи вобунбы. ГьаIшде манбы Россиейн ватандашар вобунбы. Анджах дохтур АIбдулсаламна хаIббанана каамил’на ыIмыр абкIынна Къахна шагьар кIеливханааъа деш. Гьаммаше манкъуни йикIен сура мааъад аху водун. Къахее манкъвее аляуйн хав гьаIшдед мейид водун. Манчин аIраз йигъыс цIыцIаъа.
АIбдулсалам дохтурейий Къизетер халеэ джони ушахаршис тербие йишди баба-дидершини къайдайлин гьуво. Джони ушахаршед гьаIшде ман аIдатбы гьувадженбы.
ГьаIшде манбы джо баба-дидерайий баба-адера вобунбы. Манбы джони невабышиле, нетийджкбышиле гуянмишоохьенбы ва шадоохьенбы.
АIбдулсалам дохтуре эйгьен: «Хизан йизын даягъ водун, югни- писди йигъыл’ раIгьатый сабыр зас мааъад авайки. Хизанеенче аIхъанабы гьаъан, ушахар гьувааган, гьоокlан, гяашен сес хъалес ыккан. Манке инсанни ыIмрехъад геледжагъ ихьесын..».
Йишди миллетыхъад хаIдда маIгьдын чечнайс алетIасын хизанбы водунбы. Манбы вод летти, миллетни аIрее мугьуIббат ихьес, йишин югун аIдатбы, адаббы ахвасынбы. Аамин!
