ЦаIхни халкьыхъаб хаIбба инсанаршис, гогьар-гьамбазыс, хивыс хайир гьувойн инсанар вобунбы. Манбышда гьаарна са ахтыйни доюс лайикьра ворна. Манбышди гьаIкIее кIазете одкIуний йиздиме гьаммаше хошда водун. Къийнийна йизди макьалайна кьаIгьраман Хьойикни хивее ешемишехьена Бабаев Мустафа Гъайбуллагьна дих ворна.

М. Бабаев 1951-ъэсди сенни июлни вузани 18-чил' хаIдда ушахарнани хизане едике ыхьа. Манбы Советни оIлкайс геед дагъамын сенбы ыхьа. ХаIбна Ватанна даIвъий таамхьайн сенбы ыхьайхъа гора, гьар сурал' мысвалла, мыкIаалла вухьа. Инсанаршихъад еттыгъда охьанасын ва аляъасын ыхьа деш. Манчиле савагьийда, оIлкайн экономика гьаракатейхъа адчесдиме гьар сурал' хайбы, заводбы, фабрикабы аляъан тикинтибы ыккекка ыхьа. Хиваршее ешемишоохьен инсанарыб динджиба гювъур деш. Манбыше кIолхозбыйий савхозбы кьурмишаъава гьаIракатыква ишлемишоохьи вухьа. Мани сенбышее Мустафа чоджий йихьни ешейна гаде ыхьа. Джуни кIыл'валихъа ил'дяакы, хивни джаванаршиква ва ешлибышиква сарчы манар ишлемишхьана. Манбышда иш тасарруфатбышее водун дамазлыгъбышин сай хаIдхъауйква багълыда ыхьа.
Манкъуна дек', Гъайбуллагь дидей хивее, районее доюквана инсан ыхьа. Мана гьамыр ХаIбни Ватанна иштыракчийний. Увгьойбышихъа гора, мана геер джомард ва дирибаш инсан ыхьа. Ед', Сейраний адий, хизаныс, абыйни мигьманаршс хаIдын мугьуIб гьагвана заIъыфа йихьа. Манбышда кьоIйирсана хаIдда сенбына кIолхозее ишлеишувхьа. Манчиква саджигее заманайс сакIы гееб уфтанна хизан кьурмишавъу. Адамейий хьунащее йигIыйре ушахар, ёкьуйре гадейий хьебыйре ичий, чIакIы хъавъу. Манбы хъаIдхъийн, хизанбышин ийессибы гьавъу.
Хизанейни гадебышди аIрайл' Мустафа чоджий энки кIыл'на ыхьа. Манчихъа гора, геллесди вахтал' деккей хаана иш манкъус бырмишааъа вухьа. Манкъве гагь окI савъу, гагь нубат гьаъу, гагьыб дирингна иш къавджу.
Водни дагъамийвал'бышихъа ил'дяакы, Мустафа чоджей хъаIдхъий гьуводхьур деш. Манкъве цIедда Хьойикни хивын дагъайдни сыныфбышин мактаб быкырау. Манчиле хъийгъа, молюдъэсди сыныфейхъаме манкъве ЦIаIхни хивни мактабе хъаIдхъы. Алидын сыныфбы быкыраъас манкъус Мишлешни хивни мактабе кьисматхьа. Мактаб таамау, хъаIдхъий давамаъас манкъус кьисмат дехьайн. Хааъад кумаг дехьайхъа гора, мана са сенна хивее аху. Манчиле хъийгъа Ватанни гьийдын бордж хъелес аркIын.
Эскерийвалла быкыравъу, хивейхъа саркIыл'. Сабара гагьна ЦIаIхыйни хивни кIулубе ишлемишхьа. Амма манкъуни фыкрее маъаIллимийвалла гьавъуй вухьа. Манчини аллар мана мани къуллухул' хаIрра аху деш. Фыкрейдынбы гьаIкIенчилхъа сакIаласдиме М. Бабаеве МагьаIчкъалайни шагьарейхъа хъаIдхъас хъары. СаIнаъатбы Дагъыстанни гьоIкуматнм педагожи институтейхъа хъуво. Манкъус имтагьаIнбы хъелес кьисмат дехьайн. Гойне Мустафа чоджий сабара вахтна шагьарни хайбы аляъани комбинате чалышмишхьа. Манчиле хъийгъа къаховуй алятIу, хъаIдхъас Батайскни шагьарейхъа аркIын. Манкъве мааъад киномеханикар гьаIзирааъани мактабейхъа кьабыл'хьа. Ман быкырау, ишлемишхьес хивейхъа саркIыл'. Манкъве хаIдда сенбына мани ишис хидматавъу. Хиваршее кинобы гьагу.
1976-ъэсди сен М.Бабаеве джун хъаIдхъий бадалаъасдиме тезеданда МагьаIчкъалейхъа хъары. Гьини элейс манкъве саIнаъатбы хивни тасарруфатни техникIумейхъа хъуво. Техникум чIаIрани дипломыква быкырау, едике ыхьайни хивейхъа саркIыл'. Эле гьаманиджад сен манкъве хизан къурмишавъу. Манкъве джуни ыIмрени ёлдашиква, Зугьра баджийква, йигIыйре ушахар ёкьуйре гадейий хьебыйре ичий чIаIкы хъавъу. Манбы хъаIдхъийн ва хизанбышин ийессибы гьавъу.
Мустафа Бабаевна хъийгъыйна иш джига РТПЦ ташкилатыква багълыба. Мана хаIдда сенбына ЦIаIхыйни хивни кьома телевизорын ва радиойн сигнал кьабыляу оIтираъани станциейл' ишлемишхьа. Пенсиейхъа хъигъечIесме мани къуллухул' чалышмишхьа.
Джуни джегьил'ни вахтал' Мустафа чоджий гьунарбышиквана, дирибашна джаван ыхьа. Йигъбышди са йигъыл', къорхуйхъа ил'дяккы, манкъве дамайн аляртIу аIл'гьаъана муслагъбышда ичий кьаттийхьанайъы. Манкъуни увгьойка, мана окIалхъа арына ичий йихьа. Мана гьиргIыл' дамайсхъа къайирхьу. Хьинее богъмишехьена инсан къаджыме, Мустафа чоджий ' хьинейхъа къоркIул'. Геедни дагъамийваликва мана оIлумыке къаттихьанейъы. Хъийгъа маIнкъыс цIеддыйн кумаг гьуво.
Къийнар мана са ешбышеена агъсаххъал ыхьейир, динджра гийъар деш. Манкъве хивыс имамийвалла гьавъуйле гъайре, хаIдда джурабаджура хайирхагь ишбыд къедженбы. Манкъуни регьберийваликва аIхырейни сенбышее хивна йиссейна манзик', мыраалий ва зиярат тезелемишавъу.
Къаджейни ва къеджесди ишбышике гаф гьааъанкъаI манкъве увгьойн: « Манзик' Аллагьын хав водун. Йишди хивна манзик' гьинчилле хаIдда сенбына гьихъа алявъуна вухьа. Советни деврил' мана искIалад хьинне ишлемишавъу. ГьаIшде манчике гееб абырыквана манзик' хъавъу. Мани карее зы хивни джамаъаIтыс сагъулва эйгьи. Манбыше манзик' тезелемишааъанкъаI хаIдын кумаг гьуво. Джурайда сагъулва тикинтийн ишбы къеджени йизди эмиогълый Айдыныс эйгьи. Манкъве лап хаIбна заIгьмат гьавъу. Вуджее гьавъуна заIгьмат суваабыс оокIанна».
Къийна Мустафа чоджий дяцIана инсан яраб ЦIIаIхыйни дерайл' растына хъалес. КIуссургъанче гиргъыл, Лекахъаме манкъухъаб хаIбба дост-танышар вобунбы. Манбышди гыргынбыше манкъуна гьуIрмат гьувааджена. МагьаIбна гьуIрмат йишди агъсаххъале джуни гьаIракатуква ва къеджени хайирхагь ишбышика къазанмишавъу. Манчихъа гора, манкъуни хаанче ненкеджар мигьман камехьи деш. Хайбы поштни йаIххъыс дёлесда ыхьайхъа гора, гьар йигъыс манкъусхъа саламыс инсанар иккейбачIенбы. Абыйни мигьманаршис мана гьаммаше шадра ворна. Манчини гьаIкIее манкъве эйгьен: «Мигьман арыйни хааъаб гьаммаше барака воохьена. Манбышди гьарынкъухъаб джурайна кьисмат вобна. Манбышис йизди хаан аккабы гьаммаше ачухда водунбы».
Гьавъуйни ыIмырылер мана разийра ворна. Манкъуни увгьойка, вудже гееб дагъамна, марахуквана ва уфтанна ыIмыр вукку. Зы гьаммаше чалышмишхьана гьалални заIгьматыква къазанмишауйн къык охьанас. Гьалалын къык одхьанни хизанее гьаммаше рыIцкь ихьесын.
ГьаIшде Мустафа чоджий Зугьра баджийква ушахаршиле, невабышиле гуянмишоохьи. Манбышди югунчиле манбы гееб шадоохьи.
Гьайни йигъбышее Бабаев Мустафа Гъайбуллагьни духайн 75 сен быкырхьа. Джуни ешбышихъа ил'дяакы, Мустафа чоджийхъад хаIдда ниятбы водунбы. Манбы кIылда-кIылда ишилхъа адаччи водунбы.

«Нур» кIазетни редакциейн Мустафа чоджийс фыкрее аххъыйн ишбы быкыраъасдимее джанана сагъвалла аIрзааъа. Манкъус хылийна ва гумрагьыквана ыIмыр вуккейсдиме дилягбы гьеххъа. Оорункъве манкъус къайиккыйн сенбы ушахаршиква, невабышиква ва гогьар-гьамбазыква уфтанда ыккейс кьисматаъан!