Гьайна ваз исламни динее энки гыранна ваз вобна. Мани вуза дюнйейлхъа МагьаIммад пейгъанбар (с.аI.с.) ары. Манкъун дюнйейлхъа арый мусурманарше уфтанни маджлисбышикайий мавлидбышиква алгъайгьи. Гьайни сеныд манчис къадсырыйн хаIдда югун тентенейкван тадбыр алгъавгьу. Манчини сыранее гьайни йигъбышее Хьойикни хивее илгъевчIуна мавлид вухьа. Мана манзик тезеба аахъыйс къабсырна вухьа. 

Мавлидейхъа хаIбба хьойикбы, МагьаIчкъалейнче абыйн мигьманар, делесни хиваршейнче хъобтIулыйн имамар ва агъсаххъалар сабы. Махъа сабыйнбышди гьийд хивни имаме Мустафа Бабаеве чыхышау. Манкъвее абыйни мигьманаршис хошгелдий гьавъуйле хъийгъа, увгьойн: «Хьойике манзик гьинчиле хаIдда сенбына гьихъа алявъу. Мана ЦIаIхни дерайлин хивар гёххьанаъанкъаI, гёбхьунна. 1862-ъэсди сенбышее хивейхъа сабкIылни инсанарше мана тезел'банба алявъу. Совет гьоIкуматни деврыл' манчике искIаладбы хъау. Манчиле хъийгъа, хаIдда сенбына манзик ишлемишувхьа деш. Манчин даха, баругбы ойтIал гидгъыл. 1995- ъэсди сен хивни манзикын инсанаршини гьийд тезел'дан аккабы аахъы. Манке хивни джамаъаIтын мана абрейхъа хъавалявъу. Гьинчиле сабара сенбына гьихъа, ши манзик реконструкция гьааъасди къарарейхъа хъабы. ГьаIшде шокIле манзик хъааъанкъаI гьауйн ишбы къедженбы. Хивни инсанаршини кумагыква ши тезе мураалий алявъу, йиссейна чардах тезенчика бадалавъу, гиджаIраххый алятIан джига аляу ва сабара медын ишбы къаджы. Шавае мани карее кумаг гьау, ишбы къаджы, гыргынбышикIле сагъулва эгьес ыккан. Инсанарше ишбы ыккейсдимее махъа гьувона са манат джос милйонылхъа сакIалас кьисматувхьена».
Имамни чыхышиле хъийгъа, мавлид хъаIбаххъа гибгъыл. ЦIаIхни дерайл'на хааIрна имам Эл'дар гьаIджи Сулейманове, дёлесни хиваршейнче абыйни имамаршиква саджигее мавлид уфтанни ваIъзбышиква гибгъыл. Манбышиква саджигее манзикейхъа сабыйнбыше джон сес садчы. Ахтыда ва авазыква хъаIбаххъани мавлидын сес хивылхъа гиводкIур.
ЦIаIхни дерайл'на имам Эл'дар-гьаIджий Сулейманове джуни ихтелете манзик аляъас кумаг гьувойнбышис ва тикинтийн ишбы ыккыйнбышис Дагъыстанни муфтиятни сураке минатдарийвалла агъмишавъу. Гойне хьинне манкъве увгьойн: «ЗакIле ацIан, вушди хивын инсанарше манзик тезелемишаъава аIхырейни сенбышее гееб хаIбна иш къавджу. Вушда заIгьмат суваабыс оокIанна. Манзик Аллагьын хав водун. Аллагьыс хав аляуйнкъуна дараджа ахтыба воохье. Къийна хивни аIрайл' тезелемишауйни манзикын, тезеба алявъуйни мураалийн хивыс ярашугъ гьели. Мани карее зы шокIле сагъулва эйгьи. Гыргыда шу гьауйн ва къаджейн хайирхагь ишбы хивни инсанаршис аазырни элес сакIалас кьисматхьенбы».
Манчиле хъийгъа Эл'дар-гьаIджий Сулейманове Рабби-уль-Аввал' вузани уфтанийвалике йишонхьа. Манкъвее мани вуза хаIдда югун мавлидбы, маджлисбы алгъаъас хъобтIул. Манчиква саджигее манкъве Кьуръане манчиква багълыда одкIунни аятбышиквайий суррабышиква махъа сабыйнбы танышавъу. Мусурманаршини уммайни темизийвалике, инсанарашини аIрайл' доствалла гьувааджесдимее къаджесди ишбышикен маIълумат гьуво.
Манкъуле хъийгъа чыхышбы Мишлешни хивни имаме Сабир –гьаIджий Ибрагьимове, Гыл'мецIни хивни имаме АIсаддуллагь-гьаIджий Рамазанове, «Ас-салам» кIазетни хаIрни редакторе ГьаIсан-эфенди Магьмудове ва сабара мебынбыше гьау. Манбыше джуни чыхышбышее мавлид ташкиляуйнбышис, манзик алявъуйнбышис, Хьойикни хивни джамаъаIтыс ва абыйни мигьманршис югун дилягбы гьеххъы. Сабир –гьаIджий Ибрагьимовее джуни чыхышее гееб уфтанна мисала аблявъу. Манкъве увгьойн: «Гьинчиле хаIдда сенбына гьихъа Аттални хивейхъа МуIхаIхни хивейнче дараджайкана динэгьлий НаIсыгь эфенди баба арыйнкъаI, геед уфтанын джуваббы увгьо. Къийна зас манкъун джуваббы текрар гьаъас ыккан: «Нени хивейый муралий илёбзур, мана гьаIкIена хив вобна. Мани хивыхъаб гьаммаше баракат вухьесда».
Абыйни мигьманрше чыхышбы гьауйле хъийгъа, хъаIбаххъана мавлид тезелемшавъуна. Гьини элеес имамарше мавлид цIаIхни мизел' хъаIбхъы. Манбышис кьувват манзикейхъа сабыйнбыше уфтанни авазыква гьуво. Мавлид хъаIбхъы быкырувхьайле хъийгъа, тезелдан джуваб ЦIаIхыйни дерайл'ни имаме Эл'дар-гьаIджий Сулейманове алятIу. Гьайни элеес манкъвее Хьойикни хивна манзик' аляаъанкъаI хаIдын иштырак гьаъанбы йикIел' хъавалявъу. Манкъвее хивна имам Мустафа Бабаевыс ва устад Айдын Бабаевыс гьавъуйни заIгьматыс сикIы Дагъыстанни муфтиятни сураке минатдарийвалла агъмишау. Манчиле хъийгъа, манбышис Кьуранейнче суррабы одкIунийн шикыл'бы едигарыс гьуво. Хьойикни хивни джамаъаIтын джони сураке устадаршис уфтанын чейбышин сервыс пайис гьуво.
Пай алябатанкъаI, устад Айдын Бабаеве увгьойн: «Къийна шу шаква саджигее мавлидее иштыракаъас абыйхъа гора, ши гееб шадба вобунбы. Зас гьувона къиймат ва пай садджу йизда деш, гыргыни Хьойикни хивни джамаъаIтынбы водунбы. Манбыше, ши манзике ишлемишоохьенкъаI хаIдын кумаг гьуво. Манчиле гъайре тикинтийн материалбы алищыйнбыб хаIбба вухьа. Гыргынкъун заIгьматбы суваабыс ойкIананбы.
Манчиле хъийгъа, АIбдулла- гьаIджий Эфендиеве туркни мизел' мавлид хъаIбхъы. Манкъвее ахтыни сесеква ва уфтанни авазыква мавлдиыс ярашугъ гьуво.
Мани йигъыл' чыхышбы гьаъанбышди аIрее «Нур кIазетна редактор Байрам АIбдуллаев, ЦIаIхни администрациейна хааIрна Рамазан Шихемировыр вухьа. Манбыше джони чыхышбыше аIхырейни сенбыше ЦIаIхни дерайл'ни хиваршее исламын дин гуджлемишаъасдиме къеджени ишбышикен, хиваршее ешемишоохьени инсанаршини гудмишувхьайкен маIълумат гьуво.
Джуни ихтелете «Нур» кIезетни редакторе Б. АIбдуллаеве маджлисейхъа сабыйнбы Хьойикни хивее тезеба манзик аахъыйка табрикавъу. Геледжагъыл' хаIдда мани саягъылин мавлидбы ва сабара медын югун тадбырбы алгъаъас аIрзау. Манкъве геледжагъыл' ЦIаIхни дерайлин хивар гьаIракатыква инкишаф гьаъасдиме санаб ва саджигее вухьес хъобтIул.
Манзике мавлид хъаIбхъы быкырувхьайле хъийгъа, абыйни мигьманаршис, хивни джамаъаIтыс садакъа гьуво. Мавлид, махъа абыйнбыше едигарыс цIыцIауйни шикыл'бышиква таамувхьа.