Майни вузани аIхрее хъаIдхъийн сен таамехьен. Мактабни ушахаршин хыллийн къыIлийн кIаниколбы гийгъал. 9 сыныфни ушахарше ОГЭ-бы, 11 сыныфни шыгыртарше ЕГЭ-бы хъувойле хъийгъа, манбыб селлимааъанбы. Манбышин хаIббананбы колледжбышеехъа, университетбышеехъа хъаIдхъас авайкIан.

КъыIлийни хьебни вазни (июнни, июлни, августыни) вузаршее хаIббанан ушахар джолеб алхъа селлимба воохьи. Анджах манбы терсинани ишбышиква, лазымдешди карбышиква маIшкьул девхьайни меега, ушахаршиле ул' алебт1ас вуккан деш. Къийна ушахее кучейн, интернетын гьелен нягьаIкьын, терсинан тербие экIда аляатIа деккее едее хааъад гьеленчиле. Ман кар дехьесдимее, ушахар ишиква занытааъас вуккан.
Гьайни къыIлина Дагъыстанэй ушахарше къулайкан истирагьаIт гьаийниме регионын хаIбна иш къавджу. Роспотребнадзорни маIълуматыхъа гора, 2026 ушахар кьабыляаъас 349 лагербы гьазирда ыхьа. Шацийхъа иляаканкъаI, манчин сай 88 гьеххада водун. Увгьойбышиква, гьайни сен ёкьцIале кьоIни аазырыле гьеххани ушахарше истирагьаIт гьаъас ва джанбы тавулхъа хъаляъас. Маныд шацийнчиле хьебни аазырна хаIдда водун.
Манчиле гъайре, февралыле июнеехъа меега ёкьудваIщеле агъаллани дагъыстанны ушахарше «Артек», «Смена» ва «Орлёнок» федерални марказбышее диндж аляатIу. Гойне хьинне, республикайн Урсиятни менни регионбышейнчен 134 ушахар кьабылявъу ва манбы «Верыгъен къирагъ» «Лакьлакь» ва «КъыIлийна вахт» лагербышей еррашмишавъу. Манбышди аIрее Челябинск вилаятни Златоустейнчен делегацие ыхьа. Манбыше джо хошба кьабылявъийс ва къулайкан истирагьаIт тешкиляийс миннатдарийвалла агъмишавъу.
Мани кампаниее хаIбна фагьым джанас заIъыфни ушахаршис гьооли. ЮчIниваIщелхъа авабкьурни маIгьабни ушахарше хусуси интернат-мактаббышди баазабышей джанбы тавулхъа хъаляу. Ушахаршини истирагьаIтни кампаниее еттыгъна фагьым манбышди таIгьлюкайс гьооли вобна. Ачмишхьессе гьихъа гыргыни ташкилатбышее назарат ишбы къаджы. Манчини аIрее – ишчер гьазиравъуй, одхьуний тешкиляий ва ушахар аахвасын джигабы ёхламишаий. Мани тадбырбышди екунбышиква, 16 ташкилатыс къайиккыйни нукьсанбышихъа гора иш вуккейс иджааза гьуво деш.

ОIгийл сувал'ни дерайл' ешемишоохьени ушахаршихъаб къыIлина вукIул' къалхмишааъасда вахт воохьена дешдий. Манбы кумагыс бакIийбышеехъаний гьавайкIан, кьыIдмийсын окI, осний саъа, къаргбышин, кьыкаршин нубатбыний гьаъа. Манке джанан гьам истирагьаIтний аляат1а, гьамыд ишин къулайний аляатIа. Анджах гьаIшде манчин саджад аху деш. Хиваршее ешемишоохьени ушахаршин сайид лап кIылхъыхьа водун. Шагьарбышее ешемишоохьен ушахар хаIбба вухьейиб, маайид чис еттыгъын дагъамийвал'бы водунбы. КъыIлина гыргыни ушахаршил улух аххъас а1ха деш. Ушахар джолеб алхъа а1вайхарас дамабышеехъа, дерйагьеехъа гьавайк1ан. Лазымдешди ишбышиква ма1шкьулоохьи.
Манчихъа гора Дагъыстанни хъа1дхъийни ва ы1лимни министерствайн къыийни каник1олбышди вахтал ушахарше истирагьа1т гьаъасын лагербы ачухаъа. Мааъаб манбышиква вожатера, тербиечера воохьи. Йигъни ушахыле гъу архайнра эхьи.
Кьо1они - хьебни у1лджимийн лагербы мактаббышее къылийни вузарше ачмишааъа.
Гьамагьабна джаб программы хиваршеени мактаббыше ишлемишоохьи. Мани лагербышее са сут1к1ее ушахаршис хьебни элейс одхьанан кар гьели, ха1мбар гьаъа джааъаб аахва, спортыква ва мданиятыква машкьулоохьи.
Ушахар хьейибле вазна селлимба джлеб алхъа имаахаджинва , Дагъыстанни муфтиятын мислягьат кьабылявъу, къы1лийни вузарше манзикбышее ушахаршис Кьуръаныкен, адабыкен дарсбы гьелес, а1рабни мизен алифба ва грамматика ха1дхъас. Ман дарсбы садджу шагьарбышееджад деш, хиваршейид илгъеч1енбы. Манзикбышди имамарше, гьа1физарше манзикбышее джурайда гадебышис, джурайда ичершис дарсбы гьели. Кьуран къагьас ха1бхъааъа. Йишди миллетни имамаршед ман Муфтиятын тапширыгъбы быкыраъанбы. Масалан, гьар сен маIгьдын дарсбы Къызларни районни Мирный дойилни хивни манзике, Бабаюртни районеени Калелни, Теземуслагъни манзикбышее, Рутул районени Ц1а1хни, Мишлешни , Гылмец1ни, Джина1гъни, Муслагъни хиваршеени манзикбыше илгъеч1и. Кьуръаныс ха1бхъавуйле гъайре, маад спортыни о1юнбышикван ба1стбы гьаъа ва медын дурабаджур конкурсбы алгъайгьи. Мааъад илгъеч1ен конкурсбы маджлисыква ва садакьа саджигее одхьунийква таамехьи. А1са ман суваабыкван ишбы А1садуллагь гьа1дже, Эльдар гьа1дже, Сабир гьа1дже, Элекбер гьа\дже, Ислам гьадже ва мебыни имамарше ыккекка.
Гьайни йигъбышее ши телефонеенче Рутул районни хъа1дхъийни управлениейни ха1рункъука Ы1смаилов Осман Мердановичиква йишонавъу. Ши марахламишивхьайнбы нягьа1дый районее хъа1дхъийн 2025-26 сен таамхьа, нени дагъамийвалбышиквайий растна хъабы, нягьа1дый ушахарше къылина хиварше истирагьа1т аляат1 ва тезе сенеехъан китаббы еттыгъда едини мизяршикен гьидхьыреева…
Манкъве шас гьайнягьа1ддын ма1ълумат гьувы:
- Гьайин 2025-26 хъа1дхъийн сен писин деш ыхьа. Ши фыкреехъа алетуйн ишбы быкыраъас а1хийнбы. Анджах сабара гьа\ллаъас да1хийн суашлбы мейид водунбы. Манбы ОГЭ-ди, ЕГЭ-ка, мактаббышди ремотбышиква, маъаллимар еттыгъба девхьайква багълыдананбы ва районни хъа1дхъийна иш тезе т1балбышиква къурмишавъуйква алаакьанбы водунбы. Агар Ц1а1хна дера алебт1ее, энки ха1бна дагъамийвалла мактаббыше еттыгъба ушахар ва сабара дарсбышин маъа1ллимар девхьай вобна. Дегьил маъаллимар гьиняаъаб аахва деш, кьа1синбышикеб гьа1шдийни хъа1дхъийни т1абалбышиква ишлемишивхьес ваа1ха деш.
ОГЭ-бы, ЕГЭ-бы хъеленкъа1 дагъамйвалла са Гылмец1ни мактабее вухьа. Са – кьо1ни шигыртаршике еттыгъын баллбы алет1ас а1хы деш. Манбы цывлийс авху.
Гьайни сен къы1лийн лагербы районни йихьни мактаббышее джал илгъечи. Манчина ишиб таамувхьана.
Гьийдни сенбышее Ц1а1хни дерайлни мактаббышейид ман къылийн лагербы эйхьенбыний. Гьайни сен сабара шарааитбы вахтал къурмишаъас да1хийхъа гора ыхьа деш. Кьоо1ни сен п1ланеехъа алет1у водун Мишлешнийий Гылмец1ни йы1кьнекни мактаббыше ман лагербы ачмишаый, няъас увгьее мани хиварее ушахар ха1бба вобунбы.
Ц1а1хни мизекен, адабиятыкен, рутулни мизекен, дабиятыкен дагъайдни сыныфбышин китаббы районеехъа хъадыйнбы.Тезе сениква манчиква маъа1ллимар, ушахар ишлемишивхьес. Гьайни сен ши манчилхъана фыкыр гуджлемишааъасда. Садджу мактаббышин директорар гьа1ракатеехъа хъаваляаъс мани сардан вуккан. Гыргын шараитбы едина миз, адабият ха1бхъааъасын водунбы. Садджу манчихъа йик1 гёдхьана инсанар вуккан.

Къийнад районеехъа хъадыйн едини мизяршикен китаббы сабара директорарше районни хъа1дхъийни управлениенче алет1у дешодунбы. Манбыше зак1ле са эйгьи вак1ле медын. За1гьмат гьидявъу, доеннухбы алет1ас гыргынкъус ыкийкан. Вушди кумагыква, ши мана иш гьайни дёлесийвале гьа1ракатеехъа абчесда, ин ша Аллагь.